Program PPS 1920

Program PPS uchwalony na XVII kongresie w  Warszawie w dniach od 21—25 maja 1920  

W zakresie polityki międzynarodowej

PPS stoi na gruncie Republiki Polskiej, o którą przez długie walczyła lata. PPS walczy o doprowadzenie do końca zjednoczenia ziem polskich. Utrwalenie niepodległości Polski jest jednym z najważniejszych zadań polskiej klasy robotniczej. Natomiast PPS przeciwstawia się z całą stanowczością wszelkim dążeniom zaborczym. PPS broni prawa narodów do stanowienia o sobie i w szczególności popiera niepodległe narodów, wyzwolonych z jarzma dawnego imperium rosyjskiego.

PPS dąży do zabezpieczenia stałego pokoju między państwami przez utworzenie Związku Narodów, opartego na porozumieniu się i równouprawnieniu wszystkich narodów, z usunięciem hegemonii wielkich mocarstw.

PPS żąda usunięcia tajnych układów międzynarodowych i stosowania zupełnej jawności w stosunkach międzynarodowych.

W zakresie wewnętrznych stosunków politycznych

PPS stawia następujące wytyczne:

- Sejm jednoizbowy;

- Powszechne, bez różnicy płci, równe, tajne, bezpośrednie i proporcjonalne glosowanie do Sejmu i do wszystkich ciał samorządowych,

- bezpośrednie prawodawstwo ludowe w formie inicjatywy i referendum;

- konstytucyjne uznanie Izby pracy, złożonej z przedstawicieli robotników i pracowników w miastach i na wsi, a mającej prawo inicjatywy oraz dawania opinii we wszystkich sprawach, dotyczących pracy;

- Szeroki samorząd lokalny;

- Zabezpieczenie praw językowych mniejszości narodowych;

- Autonomia dla mniejszości narodowych, zamieszkujących zwarte terytoria;

- zastąpienie armii stałej przez milicję ludową i powszechne uzbrojenie obywateli;

 - oddzielenie kościoła od państwa;

- wolność osobista, wolność słowa, prasy, sumienia, nauki, zebrań i stowarzyszeń, równe prawa dla wszystkich obywateli bez różnicy płci, wyznania i narodowości.

W zakresie stosunków gospodarczych

 - Ochrona pracy, w szczególności przestrzegania maksymalnego, najwyżej 8-godzinego dnia roboczego, a 46-godzinnego tygodnia pracy i odpoczynku niedzielnego;

- Bezpłatne urlopy wakacyjne dla wszystkich robotników i pracowników;

- zakaz pracy dzieci;

- przepisy sanitarne, dotyczące zdrowotności miejsc pracy i zapobiegania wypadkom nieszczęśliwym przy pracy.

- Określenie minimum pracy zarobkowej, zwłaszcza w chałupnictwie.

- Równa praca dla obu płci za równą pracę.

- Ochrona prawna dla umów cennikowych.

-  Państwowe ubezpieczenie robotników i pracowników od choroby, nieszczęśliwych wypadków, braku pracy i na starość.

- Zabezpieczenie wdów i sierot.

- Dobrowolne sądy rozjemcze.

- Wolność strajków i organizacji zawodowej robotniczej. Inspekcja pracy w przemyśle, handlu i rolnictwie z udziałem przedstawicieli robotniczych.

- Niezależność inspekcji pracy od administracji politycznej.

- Bezpłatne pośrednictwo pracy przez związki zawodowe, gminę i państwo.

- Opieka nad wychodźstwem.

- Prawne uznanie w zakładach pracy w miastach i na wsi komitetów robotniczych, złożonych z delegatów wszystkich pracujących w danym zakładzie, a mających ingerencję we wszystkich sprawach, dotyczących pracy w zakładzie i udział przez swoich przedstawicieli w jego zarządzie.

- Uspołecznienie dojrzałych do tego gałęzi przemysłu, przede wszystkim kopalń i wszelkiego rodzaju, hut i środków komunikacji.

- Uspołecznienie w formie własności gminnej przedsiębiorstw, służących do zaspokajania potrzeb ogółu mieszkańców gminy, jak np. elektrowni, gazowni, tramwajów, aptek, piekarń, jatek, domów mieszkalnych.

- Monopol państwowy handlu artykułami pierwszej potrzeby.

-Przejęcie przez gminy, łącznie z kooperatywami spożywców, podziału artykułów pierwszej potrzeby.

- Popieranie przez państwo kooperatyw spożywców.

- Upaństwowienie banków.

-Upaństwowienie lasów i wód.

- Wywłaszczenie większej własności rolnej z pozostawieniem części wywłaszczonych gruntów dla gospodarki państwowej i gminnej, z wydzierżawieniem pozostałej części spółkom i rodzinom bezrolnych i małorolnych oraz kooperatywom robotniczym.

- Akcja państwowa dla podniesienia i rozwoju wydajności małej gospodarki rolnej przez zaopatrzenie małorolnych w grunty, przez komasację, melioralizację, kredyty na zagospodarowanie się popieranie kooperatyw rolnych, szkolnictwo i

W zakresie skarbowości

- Konfiskata zysków wojennych i lichwiarskich.

- Podatek postępowy od majątków, dochodów i spadków.

- Zniesienie podatków pośrednich i ceł, obciążających artykuły pierwszej potrzeby narzędzia pracy i surowce.

W zakresie sądownictwa

- Bezpłatny wymiar sprawiedliwości, bezpłatna pomoc prawna.

- Zniesienie kary śmierci.

- Wybieralność sędziów pokoju.  

- Sądy przysięgłych.  

- Opieka nad opuszczającymi więzienia.

W zakresie szkolnictwa  

- Powszechne, obowiązujące, świeckie nauczanie.  

- Nauczanie bezpłatne na wszystkich stopniach i we wszystkich rodzajach szkól. Zabezpieczenie przez państwo bytu dzieciom i młodzieży szkolnej. Pomoc państwowa dla umożliwienia niezamożnej młodzieży kształcenia się w uczelniach średnich i wyższych.  

- Popieranie przez państwo i gminy instytucji kształcenia pozaszkolnego. Uniezależnienie władz szkolnych od administracji politycznej.  

W zakresie zdrowotności  

- Państwowa i gminna bezpłatna pomoc lekarska i dostarczanie środków leczniczych  

- Ochrona macierzyństwa, opieka nad dzieckiem.  

- Walka z prostytucją i chorobami zakaźnymi. Zniesienie reglamentacji prostytutek

Na podstawie tego programu PPS organizuje lud pracujący miast i wsi i walce jej nadaje kierunek świadomy i celowy. PPS dąży nie do przywilejów klasowych, lecz zniesienia podziału społeczeństwa na klasy. Zwycięstwo socjalizmu oznacza wyzwolę całej ludzkości. Socjalizm stworzy nie tylko nowy ustrój gospodarczy i społeczny, także wyższą kulturę i wyższą moralność wolnego człowieka.  

za H. Janowska, T. Jędruszczak: Powstanie II Rzeczypospolitej. Wybór dokumentów 1866 – 1925. Warszawa 1981

Ten wpis opublikowano w kategoriach: Niepodległościowy socjalizm, ŹRÓDŁA z tagami: . Dodaj do zakładek ten link.

Komentowanie wyłączono.