„Samorządowa Alternatywa” PPS-RD (1989)

Program Polskiej Partii Socjalistycznej – Rewolucja Demokratyczna

 

Deklaracja

 PPS-RD jest partią, która stawia sobie między innymi za cel doprowadzenie do wolnych wyborów parlamentarnych. PPS-RD weźmie udział w takich wyborach aby realizować program samorządowej alternatywy ustrojowej. PPS-RD dążyć będzie do udziału we władzy państwowej drogą parlamentarną. Również dlatego by demokrację parlamentarną wzbogacić o formy demokracji samorządowej, które zapewniają upodmiotowienie pracowników.

PPS-RD jest w opozycji do rządu Mazowieckiego-Jaruzelskiego ponieważ:

1. Jest to rząd wyłoniony w wyniku niedemokratycznych wyborów.

2. Rząd ten w sposób arbitralny narzuca społeczeństwu system kapitalizmu zależnego co w konsekwencji spowoduje nędzę milionów polskich rodzin. Darmowe zupy i inne formy filantropii nie zastąpią sprawiedliwego podziału pracy i dóbr.

3. Program i polityka gospodarcza tego rządu jest oparta, naszym zdaniem, na ubezwłasnowolnieniu ruchu związkowego i samorządowego w zakładach pracy.

4. Prywatyzacja traktowana jako jedyne lekarstwo na uzdrowienie gospodarki nie gwarantuje niczego poza uwłaszczeniem nomenklatury i wyprzedażą majątku narodowego.

5. Uleganie dyktatowi Międzynarodowego Funduszu Walutowego musi prowadzić do pozbawienia Polski suwerenności gospodarczej, a więc i politycznej.

6. Uzależnienie się od nadwyżek żywnościowych z Zachodu prowadzi do załamania rodzimego rolnictwa i dalszego uzależnienia.

W chwili gdy społeczeństwa Europy Wschodniej i ZSRR w toku gwałtownych przemian dążą do pełnej demokracji Polska nie może pozostać w tyle. Wydarzenia w NRD i Czechosłowacji podważają racje kompromisu zawartego przy okrągłym stole. Nowa elita polityczna, która podzieliła się władza z komunistyczną nomenklaturą, hamuje proces przemian demokratycznych.

PPS-RD widzi olbrzymią szanse na tworzenie nowego ładu sprawiedliwości społecznej w ścisłej współpracy z narodami Europy Wschodniej i ZSRR.

PPS-RD weźmie udział w wolnych wyborach do samorządu terytorialnego z własnym programem Samorządnej Rzeczpospolitej.

 

I Krajowy Kongres Polskiej Partii Socjalistycznej Rewolucja Demokratyczna

 Powstały w XIX wieku ruch socjalistyczny jest przejawem protestu przeciwko ekonomicznemu wyzyskowi i politycznemu ubezwłasnowolnieniu ludzi pracy. Jest zarazem inspiratorem socjalistycznej alternatywy ustrojowej, która przeciwstawia się odczłowieczonym modelom rozwoju, jakie niosą ze sobą komunizm i kapitalizm. U podstaw myśli socjalistycznej leży przeświadczenie o podmiotowej roli człowieka w rozwoju społeczeństw, o potrzebie uczynienia z pracy środa umożliwiającego wyzwolenie od wyzysku biedy, dominacji i wyobcowania.

Powstała w 1892 r. Polska Partia Socjalistyczna od początku swego istnienia brała czynny udział w walce na rzecz praktycznej realizacji idei socjalistycznej, kierującą walką robotników o wolność, Równość i Niepodległość. Do tej tradycji należą wystąpienia polskich socjalistów w czasie rewolucji w 1905 roku. To właśnie z inicjatywy PPS u zarania II Rzeczpospolitej wprowadzono jedno z najbardziej postępowych ustawodawstw socjalnych. To właśnie działacze Polskiej Partii Socjalistycznej zawsze zdecydowanie występowali przeciw działaniom antydemokratycznym za co nieraz płacili bardzo wysoką cenę. Dzieje PPS zapisali ludzie tej miary co: Bolesław Limanowski, Feliks Perl, Edward Abramowski, Ignacy Daszyński, Mieczysław Niedziałkowski, Kazimierz Pużak, Adam Ciołkosz, Zygmunt Zaremba.

Przed 40 laty komuniści zdławili polski ruch socjalistyczny. Utworzona po wojnie kryptokomunistyczna PPS podporządkowując się PPR i jednocząc się z nią w PZPR, doprowadziła do zdławienia Polskiej Partii Socjalistycznej, której wielu wiernych swym przekonaniom działaczy zginęło w radzieckich i polskich więzieniach. Powstanie w 1987 r. odrodzonej PPS zakończyło 40-letni okres, w którym nie istniał zorganizowany lewicowy podmiot polityczny. W grudniu 1988r. PPS przyjęła przydomek „Rewolucja Demokratyczna”, nazywając tym samym proces przemian zapoczątkowany w 1980 roku, który ogarnął już prawie cały blok wschodni.

PPS-RD pragnie być spadkobiercą najlepszych tradycji rewolucyjnego, międzynarodowego ruchu robotniczego, od komuny paryskiej po budapeszteńskie rady robotnicze z 1956 r. masowe walki robotników i studentów całego świata z lat 1968-69.

PPS-RD nawiązuje do demokratycznej, polskiej tradycji niepodległościowej, do programu społecznej demokracji Powstania Warszawskiego i radykalnych społecznie zasad Testamentu Polski Podziemnej z 1 lipca 1945 r. oraz do walk polskich robotników o godziwe życie i wolności polityczne z 1956, 1970, 1976 i 1980r. Nasze bezpośrednie korzenie tkwią w NSZZ „Solidarność”, w podziemnej działalności związkowej, wydawniczej i politycznej lat osiemdziesiątych. Poczuwamy się do kontynuacji przesłania „Solidarności” oraz do walki o program „Samorządnej Rzeczypospolitej” przyjętym na I Krajowym Zjeździe Delegatów NSZZ „Solidarność” w 1981 r.

PPS-RD jest partią pracowniczą, która ma zapewnić niezależność polityczną pracownikom, ruchowi związkowemu i samorządowemu.

PPS-RD jest partią nowej lewicy, która szuka nowej, własnej drogi do realizowania zasad Wolności, Równości i Samorządności.

PPS-RD jest partią solidarności międzynarodowej, która w ścisłej współpracy antytotalitarnych i socjalistycznych ruchów i partii pracowniczych widzi szanse na wyzwolenie od ucisku państwowego i ekonomicznego zniewolenia.

Polskie przemiany

 Sojusz zawarty przez elitę opozycji i nomenklaturę opiera się na zgodzie co do prorynkowego i pro kapitalistycznego kierunku przemian w gospodarce. Jego bezpośrednim skutkiem jest uratowania panowania nomenklatury za cenę dopuszczenia części opozycji do udziału we władzy. Jednocześnie NSZZ „Solidarność” jest przekształcony z organizacji walczącej o prawa i interesy pracownicze w instrument sprawowania władzy. Wyraża się to w koncepcji związku współzarządzającego, który w rzeczywistości ma się stać mechanizmem przekazywania poleceń od władzy do pracowników oraz obarczenia związku współodpowiedzialnością za produkcje. Nomenklatura, widząc załamywanie się dotychczasowej formuły panowania nad społeczeństwem dokonuje niezbędnych zabiegów adaptacyjnych. Służy temu zmiana oblicza ideowego PZPR z partii komunistycznej na socjaldemokratyczną, z panującej na współrządzącą: zamiana części przywilejów na udziały w zyskach wynikających z tytułu własności, a nie z panowania, przy zachowaniu kontroli nad instytucjami dającymi wpływ na zakres zmian systemowych (Urząd Prezydenta, MON, MSW, administracja terenowa).

***

Swe rachuby na przetrwanie nomenklatura opiera na trzech czynnikach:

1. Racje geopolityczne

Argument geopolityczny uzasadnił stan wojenny, on tez posłużył grupie Lecha Wałęsy za usprawiedliwienie sojuszu zawartego z ekipą stanu wojennego.

Jego nowoczesna odmiana wyraża się w dyscyplinowaniu społeczeństwa pod hasłem nie szkodzenia Gorbaczowowi i jego polityce pierestrojki. Rozumowanie to wynika z postrzegania liberalizacji radzieckiej jako głównej przyczyny przemian

- dokonujących się w całym bloku. Tymczasem pierestrojke wymusiła konieczność modernizacji państwa, będąca koniecznym warunkiem utrzymania mocarstwowej pozycji przez ZSRR. Wymusza ją też i stale poszerza oddolny ruch społeczny, nad którym liberalna kremlowska administracja coraz wyraźniej traci kontrole. Dlatego cele pierestrojki i cele emancypujących się społeczeństw są przeciwstawne. Architekta pierestrojki chodzi o unowocześnienie i umocnienie panującego systemu, podczas gdy celem społeczeństw jest wyjście z systemu totalitarnego ku demokracji. Granice pierestrojki wyznaczone są interesem nomenklatury. Pozostaje jednak faktem, że korzysta ona ze skłonności opiniotwórczych elit opozycyjnych do identyfikowania się z radziecka polityka liberalizacji i reform.

 2. Poparcie elit opozycyjnych

Sojusz nomenklatury z częścią opozycji zawarty został w obliczu nasilających się rewindykacji ekonomicznych i politycznych ze strony ludzi pracy. Wobec gospodarczej katastrofy w obawie przed niekontrolowanym wybuchem społecznym nastąpiło zbliżenie elit władzy i opozycji.

Sojusz z totalitarna władza pozwolił grupie, która go zawarła – w warunkach braku demokracji – uzurpować sobie prawo do reprezentowania całego społeczeństwa. Częścią tego układu była wyłączność korzystania ze środków masowego przekazu. Warunkiem dopuszczenia innych podmiotów politycznych do publicznego istnienia jest zgoda na stworzony w ten sposób autorytarny ład polityczny.

Kierownictwo „Solidarności” i opozycyjni intelektualiści w zamian za dopuszczenie do współrządzenia zgodził się pełnić role pośrednika miedzy zachodnim kapitałem a nomenklaturą. Możliwość uzyskania nowych kredytów była najważniejszą częścią oferty złożonej władzy przy „okrągłym stole”.

Dla utrzymania swojej pozycji aparat PZPR dba o pozytywny odbiór społeczny tej części opozycji, która udzieliła im poparcia. Przejawia się to w przedstawieniu opozycji, jako podmiotu sprawującego władzę, podczas, gdy główne usprawnienia decyzyjne pozostają proces uwiarygodnienia i przystosowania się dawniej elity władzy do nowej sytuacji politycznej.

 3. Sojusz z zachodnim kapitałem

Nomenklatura, nie mogąc już polegać na poparciu chwiejących się struktur władzy radzieckiej próbuje zapobiegać rewolucyjnym przemianom, szukając sojusznika w zachodnim kapitale.

Zainteresowanie Zachodu (głównie RFN, USA) wynika z zadłużenia, które z kolei stwarza możliwość dyktowania warunków i przejmowania kontroli nad polska gospodarka. Biorąc pod uwagę fakt, iż majątek narodowy nadal znajduję się w rękach nomenklatury, i że totalna, lub choćby masowa prywatyzacja oznaczała by dla niej samolikwidacje, należy uznać to za mało prawdopodobne. Jej obecna, uprzywilejowana pozycja bierze się z stąd, iż ona to właśnie ustala warunki wyprzedaży majątku narodowego. Na utrwaleniu tego stanu rzeczy zależy również zachodniemu kapitałowi, gdyż umożliwią to o wiele korzystniejsze warunki inwestowania, niż te, na które musiałby napotkać w państwie demokratycznym.

***

Elity przywódcze „Solidarności” weszły w kontrakt z totalitarną władzą ponieważ:

 1. Odgórne reformy

Za jedyną drogę do zmian systemowych uważają proces odgórnych reform, umożliwiając im pełna kontrole nad ich przebiegiem i zakresem. Uważają, że przemiany własnościowe pozbawiają nomenklaturę spoistości wynikającej z obrony interesu grupowego. Wierząc, że pozycja kapitalisty będzie wystarczająco rekompensować ludziom nomenklatury utratę panowania politycznego i ekonomicznego nad społeczeństwem. Wynikającą z kremlowskiej pierestrojki liberalizacje systemu uznaje się za konsekwentną ewolucje ku demokracji, za początek likwidacji panującego ustroju.

 2. Ratunek przyjdzie z zachodu

Dopływ kapitału ma być narzędziem demokratycznych przeobrażeń. Stad podejmowane są przedsięwzięcia ułatwiające dopływ do polski kapitału zagranicznego i korzystniejsze niż dotąd możliwości inwestowania. Głównym czynnikiem mającym zapewnić atrakcyjność inwestowania w naszym kraju maja być korzystne warunki transferu zysków. Gotowość przyjęcia warunków tzw. Program przystosowawczego narzuconego przez Międzynarodowy fundusz Walutowy, bierze się z przekonania, iż jedynym sposobem na wyjście z kryzysu jest zaciągnięcie kolejnych kredytów.

 3. Kapitalistyczny rozwój

Wszystkie działania polityczne i gospodarcze sprzymierzonych z nomenklatura elit opozycyjnych wyrastają z przekonania, że prywatyzacja zbliży strukturę własności do istniejącej w krajach wysoko rozwiniętych. Rozwój prywatnej przedsiębiorczości ma prowadzić do powstania silnej klasy średniej stającej się naturalnym sojusznikiem wybranego kierunku przemian.

Proces prywatyzacji i wyprzedaży majątku narodowego, który dziś służy podtrzymaniu dominującej pozycji nomenklatury musi w końcu doprowadzić do takich zmian systemowych, które te pozycję podważają. W takim wypadku albo dojdzie do stalinowskiej reakcji odwracającej proces reform, albo wraz z elitami „Solidarności” nomenklatura utworzy nowa oligarchie panującą z tytułu reprezentowania interesów obcego kapitału w kraju. Logika otwarcia gospodarczego i włączenia się do międzynarodowego rynku kapitalistycznego wyznacza Polsce miejsce pośród krajów Trzeciego Świata. Już dziś większość polskiego społeczeństwa, która utrzymuje się z pracy a nie z zysku czy profitów wynikających z udziału we władzy, to proletariusze wydający większość swych dochodów na żywność. Rachuby na powstanie klasy średniej, która jest warunkiem budowy nowoczesnego kapitalizmu są nierealne, gdyż jakąkolwiek kumulację kapitału krajowego uniemożliwia konieczność kierowania wszelkich nadwyżek na obsługę długu zagranicznego.

Proces ten doprowadzi do nędzy, bezrobocia i desperacji miliony pracowników najemnych. Prędzej czy później opór wobec rosnącego wyzysku osiągnie wymiar polityczny. Zadaniem każdego socjalisty jest dążenie do tego, aby stworzył on możliwość budowania instytucji powszechnej demokracji i samorządu.

REWOLUCJA DEMOKRATYCZNA

Niezdolność istniejących systemów społeczno-politycznych do zaspokojenia aspiracji ludzi pracy sprawia, że ich jedyną szansą staje się alternatywa władzy. Jej funkcją jest uspołecznienie państwa. Przyjęcie władzy decyzyjnej w zakładach przez załogi oraz wyłonienie demokratycznej reprezentacji społeczeństwa. Wspólnota wytwórców i obywateli.

W sierpniu 1980 r. rozpoczął się w Polsce proces rewolucji demokratycznej – rewolucji ku demokracji, która jest jedynym sposobem osiągnięcia zmiany systemu. Nie chodzi tu o zmitologizowany jednorazowy akt rewolucyjny, lecz o proces oddalonej samoorganizacji społecznej, a przewrót w panującym systemie prawno-państwowym będzie jedynie odbiciem tego procesu.

Rozpad totalitarnych struktur politycznych, gospodarczych i społecznych w bloku wschodnim dawno już wykroczył poza granice wyznaczone przez komunistycznych reformatorów. W strajkach i starciach ze starym reżimem odradza się ruch robotniczy. Stwarza on niepowtarzalną szansę wspólnej, skoordynowanej walki, której sens wyraża się w poszukiwaniu nowego kształtu stosunków społecznych. Walka ta może doprowadzić do powstania alternatywy ustrojowej, wspólnej dla społeczeństw żyjących dziś w różnych systemach zależności i dominacji.

* * *

Aby rewolucja demokratyczna stałą się faktem, aby w kraju zapanowały demokratyczne reguły gry trzeba usunąć podstawową przeszkodę – nomenklaturę. Dlatego stawce na legitymację rządów pogrudniowych przeciwstawiamy oddolną samoorganizację grup społecznych, silny, rewindykacyjny ruch związkowy, budowę samorządowej alternatywy systemowej (w wymiarze terytorialnym, zakładowym i zawodowym), wreszcie masowy ruch strajkowy, połączony z uruchamianiem produkcji pod zarządem przedstawicielstw pracowniczych, rozwój demokratycznych, a więc antysystemowych partii politycznych, wyrażających interesy różnorodnych grup społecznych.

Działania Partii w ramach procesu rewolucji demokratycznej realizowane są przez nią bez użycia przemocy. Doświadczenie ruchu robotniczego dowodzi, że najlepszym miejscem dla rozegrania się konfliktu są zakłady pracy.

Konieczne jest podjęcie następujących działań:

1. Odrodzenie silnych organizacji związkowych w zakładach

Wymaga to oddzielenia NSZZ „Solidarność” od administracji państwowej wyłonionej w wyniku porozumienia elit: odrodzenia demokracji wewnątrzzwiązkowej oraz rzetelnej związkowej pracy organizacyjnej i szkoleniowej w zakładach pracy. Niezależny ruch związkowy musi stać się na nowo aktywnym i skutecznym obrońcą praw i interesów pracowniczych. W tym celu konieczna jest koordynacja walk strajkowych.

2. Wspieranie niezależnego ruchu samorządowego

Z szeregu dzisiejszego ruchu samorządowego muszą wyłonić się kadry, które odegrają kluczową rolę w przejmowaniu przez załogi swych zakładów pracy. Pionowe i poziome porozumienia rad pracowniczych wytwarzają aktywny i podmiotowy stosunek do gospodarki stają się podstawą uspołecznionych struktur zarządzania. To właśnie w ruchu samorządowym najwcześniej dojrzewa świadomość konieczności zmiany systemu

3. Przejmowanie zakładów pracy

Upodmiotowienie pracowników może nastąpić między innymi na drodze przekształcania stosunków własnościowych. Decyzje o przekształceniu winny należeć do wyłącznej kompetencji organów samorządu poprzedzonej uzyskaniem opinii zainteresowanych zasług na drodze referendum. Proces ten poprzedzony będzie działaniami legislacyjnymi lub, w razie oporu struktur władzy – masowym ruchem strajkowym.

4. Rozpisanie wolnych wyborów

Parlament, w wyniku wolnych wyborów, powinien odzyskać najwyższą władzę w państwie. Wybory do jego izby politycznej (Sejmu) winny umożliwić wszystkim partiom politycznym, organizacjom społecznym i grupom obywateli swobodne zgłaszanie kandydatów, przywracając jej charakter przedstawicielski. Jednocześnie pracownicy wyłaniają reprezentację ogólnokrajową w postaci Parlamentarnej Izby Samorządowej.

 

 * * *

 Działania te dadzą początek budowaniu samorządowej alternatywy ustrojowej. Jej istotą jest wzbogacenie demokracji parlamentarnej o różne formy demokracji samorządowej. Składać się one będą na nową wizję Samorządnej Rzeczpospolitej.

Kluczem do tych przeobrażeń jest samorząd pracowniczy oraz rozbicie gospodarki państwowej na wiele sektorów, z prywatnym włącznie. Rynek kontrolowany przez zinstytucjonalizowane mechanizmy oddolnej kontroli społecznej umożliwi w miarę ekwiwalentną wymianę w ramach społecznego podziału pracy. Każde nowoczesne państwo jest zmuszone do planowania wyznaczającego strategię i podstawowe cele rozwoju gospodarczego. Plany powinny wskazywać podmiotem gospodarczym preferowane przez państwo kierunki rozwoju.

Samorząd pracowniczy

 1. Wszystkie nieprywatne zakłady i przedsiębiorstwa po wyrażeniu zgody przez załogę powinny zostać przekształcone w przedsiębiorstwa samorządowe. Oznacza to, iż zakładem zarządza samorząd pracowniczy, który jest jednocześnie reprezentantem właściciela.

Samorządność w zarządzaniu zakładem powinno określać:

- Statut przedsiębiorstwa samorządowego uchwala ogólne zebranie załogi (delegatów),

- Rada Pracownicza ma prawo ustalania kierunków rozwoju przedsiębiorstwa, tworzyć fundusze i ustalać zasady ich wykorzystania, prowadzić politykę finansową, uchwalać wszelkie przekształcenia przedsiębiorstwa, zawierać umowy, powoływać i odwoływać dyrektora,

- Dyrektor przedsiębiorstwa jest wykonawcą uchwał samorządu, powoływanym przez Radę Pracowniczą w drodze konkursu.

2. W przedsiębiorstwach prywatnych (spółki akcyjne itp.) konieczne jest ustawowe zabezpieczenie praw pracowników przy udziale w zarządzaniu zakładem. Należy ustawowo zagwarantować prawo do działania samorządu pracowniczego o kompetencjach opiniodawczo-kontrolnych oraz zapewnić 50-procentowy udział przedstawicieli pracowniczych w Radach Nadzorczych.

3. Samorządy pracownicze wszystkich zakładów muszą mieć zagwarantowane prawo zrzeszenia się w układach poziomych i pionowych na wszystkich szczeblach, do poziomu krajowego włącznie.

Własność

 Istotą ruchu samorządowego jest walka o wzrost uprawnień rad pracowniczych, a więc i załóg, które te rady wybrały. Ostateczną konsekwencją rosnącego wpływu rady pracowniczej na kierunek rozwoju przedsiębiorstwa, inwestycje, podział zysku itp. Jest przekształcenie przedsiębiorstwa z państwowego w pracownicze. Podmiotem własności przestaje być całe społeczeństwo reprezentowane przez państwo, a staje się załoga reprezentowana przez radę pracowniczą. Nomenklatura broniła się przed takim rozwojem wypadków ograniczając uprawnienia samorządów aż do zniszczenia ruchu samorządowego. Obecny rząd koalicyjny przyjął taktykę zastępowania samorządności akcjonariatem pracowniczym, tj. taką formą prywatyzacji, w której pracownik ma szansę stać się indywidualnym właścicielem jakiejś cząstki swojego zakładu. Efektem tego systemu może być jedynie rozbicie więzi wewnątrz załogi, gdyż część pracowników stanie się współwłaścicielami zakładu, a więc pracodawcami dla pozostałych.

Własność pracownicza rodzi problemy związane z trybem jej wydzielenia z własności państwowej. Nierówność majątkowa jaka w wyniku takiego uwłaszczenia powstałaby między załogami przejmującymi zakłady różnej wartości, oraz przejęcie przez załogę części majątku wypracowanego przez całe społeczeństwo można zrównoważyć za pomocą podatku do wzbogacenia płaconego w wypadkach wyprzedaży przejętego majątku, a także poprzez bieżące różnicowanie stopy podatkowej.

Inną formą własności, która zwiększy sprawność gospodarki i przyczyni się do demokratyzacji społecznego podziału pracy jest własność komunalna. Tu, jak przy powstaniu własności pracowniczej poszerzania uprawnień samorządu terytorialnego prowadzi do powstania tej formy własności.

W warunkach niedoboru środków najlepszym sposobem obrony przed pauperyzacją, są działania są działania wspólnotowe i z nich to właśnie rodzi się ruch spółdzielczy. Własność spółdzielcza powstaje wtedy, gdy skala produkcji prowadzonej przez jednostki jest zbyt mała by zapewnić opłacalność. Dopiero połączenie sił i środków czyli zawiązanie spółdzielni pozwala na wyjście z biedy i rentową produkcje polegającą na racjonalnym podziale pracy i specjalizacji.

W każdym nowoczesnym państwie musi istnieć silny sektor państwowy, który nie reprezentując partykularnych interesów grupowych staje się nośnikiem postępu cywilizacyjnego i jest podstawą społecznego procesu planowania.

Dług zagraniczny

Warunkiem restrukturyzacji gospodarki i wyjścia z permanentnego kryzysu gospodarczego jest natychmiastowe zawieszenie spłaty zadłużenia zagranicznego.

Rosnący i przytłaczający naszą gospodarkę napędza inflacje gdyż zmusza eksportowania wszelkich nadwyżek, uniemożliwiając tym samym jakąkolwiek akumulację środków, które możnaby przeznaczyć na przebudowę struktur ekonomicznych. To z kolei powoduje zaciąganie nowych kredytów przyczyniając się do powstania zależności gospodarczych typu neokolonialnego. W sytuacji zacieśniającej się pętli zadłużenia zrujnowany kraj musi przyjmować zagraniczne inwestycje kapitałowe na najgorszych nawet warunkach. W ten sposób staje się rezerwuarem taniej siły roboczej i surowców, miejscem eksportu brudnych technologii i składowania odpadów. Dystans cywilizacyjny rośnie, powstaje charakterystyczny dla krajów trzeciego świata zaklęty krąg niedorozwoju.

Wierzyciele są dobrze zorganizowani. Działa Klub Paryski, Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Dłużnicy, aby móc wynegocjować warunki spłaty umożliwiające uniknięcie ruiny, również muszą się zorganizować. Pojedyncze państwa nie mają szans w negocjacjach. Jeśli jednak suma zadłużenia reprezentowana przez organizacje państw dłużniczych będzie odpowiednio wysoka wówczas wzrośnie ich siła przetargowa.

Jedną z pożądanych form spłaty długu jest przeznaczenie tych środków na inwestycje ekologiczne w państwie dłużniczym.

Gorączka czasu przemian, opr. Piotr Frączak, Warszawa 1994, s. 21-33

Ten wpis opublikowano w kategoriach: Niepodległościowy socjalizm, ŹRÓDŁA z tagami: . Dodaj do zakładek ten link.

Komentowanie wyłączono.