Lewica niepodległościowa w PRL

 

GRUPA SYNDYKALISTÓW POLSKICH – powstała na początku 1985 r. Uznaje się za kontynuatorów tradycji syndykalizmu. Przejęto z niej koncepcje dotyczące sfery organizacji produkcji, rezygnując natomiast z podważania znaczenia instytucji państwa. Problematyka GSP podąża w kierunku ułożenia spraw społeczno – ekonomicznych, w tym postuluje się wprowadzenie różnych form własności, np. grupowej. Inaczej mówiąc, organizacja ta opowiada się za rewolucją syndykalną, a nie totalną. Podkreślono, że GSP nie ma ambicji bycia partią polityczną.

GRUPY POLITYCZNE „ROBOTNIK” – powstały w wyniku przekształcenia struktury o nazwie Grupa Polityczna „Robotnik” (podobnie jak w przypadku GP „W”). Nowy status GP „R” określają jako próbę realizacji nowego modelu antytotalitarnej opozycji – grup działania politycznego i obywatelskiego. Nie opublikowały swego programu, niemniej jednak na podstawie artykułów programowych, drukowanych na łamach pisma ROBOTNIK można przyjąć, że dąży ona do przygotowania gruntu dla lewicowej inicjatywy politycznej. W przekonaniu działaczy w niedalekiej przyszłości powstanie w Polsce partia o programie socjalistycznym, będąca kontynuacją PPS i jednocześnie odpowiednikiem zachodniej socjaldemokracji. GP „R” współpracują z GP „W” – nadzór sprawuje specjalnie powołany zespół koordynacyjny. Na bazie GP „R” powstał PPS J. J. Lipskiego. Czasopisma: ROBOTNIK, MAGAZYN ROBOTNIKA i NAPRZÓD – wydawane wspólnie z GP „W”.

KARTA PRAW ROBOTNICZYCH -35 numer ROBOTNIKA z 1 grudnia 1979. opublikował Kartę, która stanowiła kolejny krok na drodze do powstania „Solidarności” (pierwszym były Wolne Związki Zawodowe). Sformułowano w niej nośne społecznie postulaty, obejmujące swym zasięgiem istotne problemy robotnicze: wolne soboty, minimum utrzymania, lepsze zarobki itp. Karta Praw Robotniczych zawierała także zapowiedź przyszłych żądań robotników: niezależnych związków zawodowych. Jednocześnie apelowano o tworzenie w zakładach pracy nieformalnych grup jako przeciwwagi dla oficjalnych związków zawodowych. W kilku kolejnych wydaniach zostało rozkolportowanych kilkadziesiąt tysięcy egzemplarzy. Znaczenie tego dokumentu polegało nie tylko na jego zawartości programowej i proponowaniu konkretnych metod i celów działania. Karta odegrała przede wszystkim rolę organizatorską: po jej opublikowaniu zaczęły powstawać – mniej lub bardziej zorganizowane – grupy, które podejmowały nielegalne – w świetle ówczesnych przepisów prawnych – działania. Sygnatariuszami dokumentu były przede wszystkim osoby ze środowiska KOR, skupione wokół pisma ROBOTNIK, także kilku działaczy ROPCziO; łącznie 107 osób.

KLUB MYŚLI DEMOKRATYCZNEJ – powstał w czerwcu 1981 r. z inicjatywy warszawskich działaczy Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Orientacja socialdemokratyczna. Główne zadanie upatrywano w przygotowaniu kadr do działalności w systemie wielopartyjnej demokracji parlamentarnej. Grupa rozpadła się po wprowadzeniu stanu wojennego.

KLUBY ROBOTNIKA - inicjatywa KSS „KOR” traktowana jako zalążek przyszłej partii politycznej o charakterze socjaldemokratycznym. Miały stanowić nadbudowę polityczną „Solidarności” i wypracować program polityczny popierany przez związek. Przewidywano, iż w ramach Klubów będą odbywały się szkolenia i kursy, przygotowujące kadrę dla nowej partii. Zakładano, że uczestnikami owych szkoleń będą aktywiści związku oraz członkowie PZPR – działający w tzw. strukturach poziomych. Dopuszczano możliwość brania udziału w zajęciach przez aktyw KSS „KOR” i jego najbliższych współpracowników. Otwarcie pierwszego Klubu nastąpiło 8 czerwca 1981 r. we Wrocławiu. Drugi, jak się później okazało, ostatni został otwarty 9 sierpnia tegoż roku w Warszawie w siedzibie Regionu Mazowsza. Kluby Robotnika nie rozwinęły szerszej działalności.

KLUBY SAMORZĄDNEJ RZECZYPOSPOLITEJ „WOLNOŚĆ – SPRAWIEDLIWOŚĆ – NIEPODLEGŁOŚĆ” – powołane w listopadzie 1981 r. podczas zebrania odbywającego się początkowo w mieszkaniu Jacka Kuronia, a po wkroczeniu Służby Bezpieczeństwa przeniesionego do siedziby Regionu Mazowsza. Choć w deklaracji założycielskiej stwierdzano, że powstający system nie ma odpowiednika w żadnym dotychczas istniejącym, to jednak odwoływano się do tradycji polskiej lewicy niepodległościowej, akcentując zarazem chęć przezwyciężenia jej błędów i słabości. Jednocześnie wskazywano na związki z ruchami społecznymi, encykliką Jana Pawła II „O pracy ludzkiej”, z działaniami na rzecz odrodzenia moralnego i sprawiedliwości społecznej oraz niepodległości – podejmowanymi przez PPS i chłopski ruch ludowy. W poszukiwaniu rodowodu sięgnięto do tradycji polskiego państwa podziemnego z okresu okupacji, programów Polskiego Stronnictwa Ludowego oraz socjalistów z WRN. Zwraca uwagę podkreślanie idei Polski samorządnej i nieodłączności realizacji sprawiedliwości z istnieniem systemu demokracji parlamentarnej. Poprzednikiem KSR „WSN” miały być także KOR i „Solidarność”. Zgodnie z założeniami deklaracji w kwestii zasad ideowych proponowano aby władze przyszłej samorządnej Rzeczypospolitej były zorganizowane w systemie demokracji parlamentarnej z dwuizbowym Sejmem. Własność państwowa miała być przekształcona w różnej formy własności społecznej, natomiast samorząd pracowniczy widziano jako formę zarządzania własnością ogólnospołeczną. Formuła ideowa była szeroka, głównie z uwagi na chęć pomieszczenia w niej różnych odłamów socjaldemokracji. Inicjatorzy powstania KSR „WSN” uznali je za jeden z zalążków przyszłych partii politycznych demokratycznego państwa, zgodnie zresztą z twierdzeniem Jacka Kuronia, że ruch klubowy jest partią, jeżeli porozumienie polityczne ludzi zostanie nazwane partią. Faktyczna przyczyna powołania Klubów miała – jak się wydaje – dwa źródła: konkurencja wobec innych już działających grup, np. Klubów Służby Niepodległości, Konfederacji Polski Niepodległej oraz próba stworzenia mutacji rozwiązanego KOR. Organizacyjnymi komórkami KSR „WSN” miały być kluby działające w większych zakładach pracy i środowiskach. Władzą programującą jednocześnie krytykującą KSR „WSN” miał być Ośrodek Myśli Społecznej. Podczas zebrania tekst deklaracji podpisały 64 osoby, a do czasu wprowadzenia stanu wojennego dokument sygnowało kilkaset osób. W 1981 r. deklaracja Klubów była odbierana jako program tworzenia dwuwładzy w Polsce. Ideę Klubów kontynuowała utworzona w 1983 r. organizacja „WSN”.

KOMITET ZAŁOŻYCIELSKI WOLNYCH ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH – marzec 1968 r. zweryfikował rozpowszechniane po październiku 1956 r. poglądy, że siłą sprawczą przemian, włącznie ze zmianą ustroju, mogą być tylko środowiska inteligenckie. W pewnym sensie – abstrahując od innych uwarunkowań – grudzień 1970 roku zwrócił uwagę na klasę robotniczą i jej potencjał. Zaczęto głosić konieczność nawiązania współpracy i sojuszu z robotnikami. Wyraźne elementy takiego stanowiska zawiera artykuł Jacka Kuronia pt. „Polityczna opozycja w Polsce”. Zasygnalizowane w nim kierunki działalności opozycyjnej wprowadził szeroko KOR, następnie – w mniejszym stopniu – Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela. W marcu 1978 r. powstaje pierwszy Komitet w Katowicach, 29 kwietnia w Gdańsku grupa działaczy opozycji powołuje kolejny. Rok później 11 października 1979 r. zostaje utworzony KZ WZZ Pomorza Zachodniego. Z tych komitetów jedynie gdański odegrał znaczącą rolę w historii ruchu związkowego i „Solidarności”. Aktyw KOR, pomimo funkcjonowania KZ WZZ, nie zrezygnował z umacniania swoich wpływów w środowisku robotniczym. Gdańsk – 29 kwietnia 1978 r. powstaje Komitet Założycielski Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża, przez co należy rozumieć Wybrzeże Gdańskie i Trójmiasto: Gdańsk, Gdynię oraz Sopot. Grupa założycielska stwierdziła, że ruch związkowy w Polsce przestał istnieć ponad trzydzieści lat temu. Dodano też, iż społeczeństwo musi samo wywalczyć sobie prawo do demokratycznego kierowania państwem, które może być jedynie uratowane przez autentyczne związki i stowarzyszenia społeczne. Zgodnie z „Deklaracją WZZ Wybrzeża” celem organizacji była obrona interesów ekonomicznych, prawnych i humanitarnych robotników, a także pomoc i opieka dla wszystkich pracowników bez względu na przekonania czy kwalifikacje. WZZ identyfikował się z ROBOTNIKIEM, pismem KOR. Sygnatariuszami dokumentu byli Andrzej Gwiazda, Antoni Sokołowski oraz Krzysztof Wyszkowski, późniejszy członek Ruchu Młodej Polski. Rolę inspirującą odegrał Bogdan Borusewicz. Grupa założycielska WZZ była już wcześniej zgrana z uwagi na okres wspólnej pracy w ruchu KOR-owskim, polegającej na kolportażu prasy, między innymi ROBOTNIKA, współpracy z Biurem Interwencyjnym KOR (Joanna i Andrzej Gwiazdowie), przekazywaniu do KOR informacji o problemach społecznych Trójmiasta i Wybrzeża, próbami samokształcenia, rozbudowanymi – przy pomocy TKN. Podstawową formą działalności gdańskiego związku były spotkania i dyskusje, kolportaż nielegalnej literatury, doroczne składanie wieńców przed bramą nr 2 Stoczni Gdańskiej w rocznicę wydarzeń grudniowych – organizowanie wspólnie z RMP. W skład WZZ Wybrzeża wchodzili między innymi Bogdan Borusewicz, Andrzej Gwiazda, Lech Wałęsa, Alina Pieńkowska, Anna Walentynowicz, Andrzej Kołodziej, Bogdan Lis, Jan Sapolnik. KZ WZZ Wybrzeża nie określił się politycznie i z założenia nie wdawał się w spory i dyskusje pomiędzy różnymi ugrupowaniami opozycyjnymi. Moralnym autorytetem i niejako ochronnym parasolem był dla niego KSS „KOR”. Sierpniowy strajk w stoczni w 1980 r. był przygotowany wspólnie z RMP. Uwieńczeniem funkcjonowania WZZ było powstanie NSZZ „SOLIDARNOŚĆ”, w którym od początku czołowe role odgrywali Lech Wałęsa, Andrzej Gwiazda, Bogdan Borusewicz, Bogdan Lis oraz grupa członków i współpracowników KOR. Organ prasowy – ROBOTNIK WYBRZEŻA. Katowice – w pierwszej połowie marca 1978 r. powstał KZ WZZ. Jego założycielami byli Bolesław Cygan, Władysław Sulecki – współpracownicy KOR, Roman Kściuczek i Kazimierz Świtoń – uczestnicy ROPCziO. Mieszany charakter grupy nie sprzyjał podejmowaniu prężnych akcji, stanowił przyczynę wielu sporów taktycznych i organizacyjnych. Tereny oddziaływania były Katowice, Wodzisław Śląski, Gliwice oraz Bielsko-Biała. Udział w WZZ Katowic przedstawicieli dwóch zwalczających się wzajemnie ugrupowań sprawił, że zarówno KOR, jak i Ruch Obrony przypisywały sobie inspirację w kwestii powołania WZZ. Grupa katowicka nie osiągnęła większych sukcesów. W późniejszych miesiącach do organizacji przystąpili: Jan Bal, Zdzisław Mnich, Andrzej Spyra i Jan Świtoń. Pismo – RUCH ZWIĄZKOWY. Szczecin – 11 października 1979 r. ośmiu współpracowników KOR i ROBOTNIKA: Danuta Grajek, Tadeusz Kociełowicz, Stefan Kozłowski, Bronisław Modrzejewski, Jan Paprocki, Stanisław Podolski, Jan Witkowski i Mirosław Witkowski założyli KZ WZZ Pomorza Zachodniego. W deklaracji założycielskiej WZZ powoływał się na Kartę Praw Robotniczych. W maju 1980 r. wyszedł pierwszy numer miesięcznika ROBOTNIK SZCZECIŃSKI.

KONGRES OPOZYCJI ANTYUSTROJOWEJ – 25 lutego 1989 r. Na terenie Jastrzębia – Zdroju odbyło się spotkanie przedstawicieli rożnych ugrupowań opozycyjnych, m.in. Konfederacji Polski Niepodległej, Polskiej Partii Niepodległościowej, Niezależnego Zrzeszenia Studentów, Międzyzakładowego Robotniczego Komitetu „Solidarności”, Polskiej Partii Socjalistycznej – Rewolucja Demokratyczna, „Solidarności Walczącej”, Ruchu „Wolność i Pokój”, Międzymiastówki Anarchistycznej, Partii Radykalnej. W wyniku obrad postanowiono powołać Kongres Opozycji Antyustrojowej, który jest ruchem politycznym radykalnej opozycji i stanowi płaszczyznę integracji rozmaitych organizacji. KOA deklaruje, iż jego celem „(…) jest zniesienie monopolistycznej władzy PZPR i doprowadzenie do pełnej demokracji politycznej i gospodarczej, do wolnych wyborów”. Osiągnięcie tego celu działacze widzą w politycznym i organizacyjnym wspieraniu strajków i protestów społecznych. Uczestnicy KOA zamierzają stworzyć ogólnopolską sieć łączności, alternatywną agencję informacyjną oraz szkolić ekspertów płacowych i działaczy związkowych w zakładach pracy. Nie przejawia działalności.

KONWERSATORIUM „DOŚWIADCZENIE I PRZYSZŁOŚĆ” - do życia zostało powołane w listopadzie 1978 roku pod auspicjami Collegium Wolnej Wszechnicy Polskiej przez grupę intelektualistów – naukowców, literatów; dziennikarzy publicystów w Warszawie. Pierwsze plenarne posiedzenie odbyło się 14 listopada 1978 r. Jako główny cel funkcjonowania przyjęto dyskutowanie problemów stojących przed Polską oraz poszukiwanie dróg wyjścia z uwidaczniającego się coraz mocniej kryzysu. Stałą strukturą „DiP” był tylko Zespół Usługowy w składzie: Stefan Bratkowski, Kazimierz Dziewanowski, Bogdan Gotowski, Jan Górski, Andrzej Krasiński, Jan Malanowski, Klemens Szaniawski, Andrzej Wielowiejski, Andrzej Zakrzewski, Witold Zalewski. Z Zespołem współpracowali również Wojciech Adamiecki, Kazimierz Długołęcki, Jan Strzelecki, Jerzy Zieliński oraz Jerzy Stembrowicz i Lech Tomaszewski. Niezależnie od działalności ZU funkcjonował też komitet redakcyjny, który tworzyli członkowie ZU i uczestnicy DiP, którzy wyrazili akces do prac redakcyjnych. Podstawową formą działalności Konwersatorium było opracowywanie raportów, sporządzanych pierwotnie na podstawie ankiet rozpowszechnianych w różnych środowiskach, a w późniejszym okresie przez członków Zespołu Usługowego. Opublikowano w sumie 5 raportów, w tym między innymi „Jak z tego wyjść?”, „Polska wobec stanu wojennego”. Ideą przewodnią DiP było porozumienie społeczeństwa oraz władzy na płaszczyźnie socjalistycznej, ale ujmowanej w bardzo ogólny sposób. Owo porozumienie miałoby nastąpić na bazie akceptacji geopolitycznych uwarunkowań i jednoczesnym sformułowaniu nadrzędnych racji narodowych, zachowaniu tożsamości narodowej. W kolejnych raportach – generalnie oceniając – „DiP” podejmował totalną krytykę PZPR, rzeczywistości społeczno-politycznej i ekonomicznej w Polsce wysuwając jednocześnie propozycje reformy systemu politycznego. Sprowadzały się one do demokratyzacji i wprowadzania rzeczywistego pluralizmu, a także decentralizacji życia społecznego, politycznego, ekonomicznego.

MIĘDZYZAKŁADOWY ROBOTNICZY KOMITET „SOLIDARNOŚĆ” - powstał 24 kwietnia 1982 r. w wyniku akcji scaleniowej MRKSS „S” z organizacją CDN, przybierając nazwę Międzyzakładowy Robotniczy Komitet „Solidarności”. Kierownictwo organizacji sprawował ośrodek dyspozycyjny, tzw. Piątka oraz osoby Odpowiedzialne za zorganizowanie i prowadzenie Biura MRK „S”. W skład Piątki Wchodzili przedstawiciele pięciu największych zakładów stolicy: Huty „Warszawa”, Zakładów Mechanicznych „Ursus”, Polskich Zakładów Optycznych, Zakładów Mechanicznych im. M. Nowotki i Zrzeszenia „Unitra”. Każdy z przedstawicieli reprezentował inną grupę , skupiającą – poza nim – czterech delegatów mniejszych zakładów. W układzie organizacyjnym działacze MRK „S” posługiwali się pseudonimami, szyframi, lokalami konspiracyjnymi, skrzynkami kontaktowymi oraz hasłami rozpoznawczymi. Podczas posiedzeń Piątki podejmowano decyzje o formach, metodach i kierunkach działania, zaś ich wykonywaniem zajmowało się Biuro, które – chronologicznie – zostało utworzone najwcześniej. Składało się ono z Sekretariatu i siedmiu sekcji: redakcyjnej – opracowywała teksty wydawane przez MRK „S”; poligraficznej – drukowała oświadczenia Komitetu, wydawał pismo; kolportażowej – rozpowszechniła komunikaty MRK „S”; łączności – przygotowującej urządzenia i sprzęt łącznościowy na wypadek strajku powszechnego; finansów - księgującej wpływy organizacji, pochodzące głównie ze składek członkowskich; zaopatrzenia i transportu – przygotowującej bazę materiałową i techniczną dla potrzeb związku; służb specjalnych – organizujących i przeprowadzających akcje specjalne (jedną z nich było porwanie Jana Narożnika ze szpitala Akademii Medycznej w Warszawie), ich członkowie przeszkalani w zakresie udzielenia pierwszej pomocy oraz obchodzenia się z materiałami wybuchowymi. Działalność Komitetu koncentrowała się głownie na sprawach poligraficzno-kolportażowych, wzywaniu do demonstracji ulicznych i organizacji strajków, przeprowadzeniu różnorodnych akcji o charakterze spektakularnym i tworzeni struktur organizacyjnych w zakładach pracy. Głównym organizatorem MRK „S” był Adam Borowski, a w skład kierownictwa grupy oprócz niego wchodzili: Wacław Kudniewski, Jerzy Bogumił, Bogusław Gołębiowski, Roman Bielański. Kierownikiem Biura była Elżbieta Stobbe. Opiekę nad finansami sprawował Mieczysław Nowak, a Grzegorz Hampel zajmował się prawidłowym funkcjonowaniem sieci kolporterskiej. W grudniu 1982 r. aresztowano organ kierowniczy MRK „S”. W maju 1983 r. zapadły wyroki skazujące, które na mocy amnestii w lipcu 1983 r. zostały uchylone wobec kierownictwa MRK „S” za wyjątkiem Adama Borowskiego, który otrzymał wyrok 3 lat pozbawienia wolności. Podczas procesu działalności Komitetu uległa zawieszeniu. Później była kontynuowana. Czasopismem jest tygodnik CDN – GŁOS WOLNEGO ROBOTNIKA.

NIEPODLEGŁOŚCIOWA GRUPA POLSKICH SOCJALISTÓW – działała od 4 kwietnia 1985 r. w Krakowie. Funkcjonuje w ramach KPN jako grupa skonfederowana i uznaje dekalog zasad Deklaracji ideowej KPN. NGPS nie widzi potrzeby ogłaszania swojego programu. Terenem działania jest Obszar 2.

NIEZALEŻNA PARTIA POLSKICH SOCJALISTÓW – powołana w 1980 r. przez Z. Derwińskiego. Profil socjaldemokratyczny, charakter lokalny. Wydawnictwami NPPS były pisma PRÓG i NORD. Po wprowadzeniu stanu wojennego przestała działać.

NIEZALEŻNA POLSKA PARTIA SOCJALISTYCZNA – działała w Krakowie od 1981 r. Orientacja socjaldemokratyczna o zakonspirowanych formach działania. W ogłaszanych dokumentach programowych akcentowano związek z Episkopatem Polski. Dążono do powołania organizacji młodzieżowej o nazwie Związek Młodzieży Niezależnej, ale inicjatywa ta nie została zrealizowana. Stan wojenny zakończył działalność grupy, mającej zdecydowanie lokalny charakter.

ORGANIZACJA „WSN” – powstała wiosną 1983 r. Utworzona przez działaczy tajnych struktur postsolidarnościowych i Niezależnego Zrzeszenia Studentów, częściowo działających już od wiosny 1982 r. w ugrupowaniu Ruch Społeczny WOLNOŚĆ – SPRAWIEDLIWOŚĆ – NIEPODLEGŁOŚĆ, nawiązującym do programu KSR „WSN”. Organizacja WSN zachowując w nazwie hasła tak Klubów, jak i RS „WSN” – który z chwilą jej powstania przestał istnieć – nie stanowi jednak kontynuacji KSR „WSN”, mimo ze ich program niewątpliwie wchodzi do tradycji, z którą się identyfikuje. Potwierdza to fragment Deklaracji politycznej WSN, gdzie czytamy: „Odwołujemy się do tradycji niezależnych instytucji społecznych, jak wolny ruch wydawniczy, ruch samokształceniowy, inicjatywa Wolnych Związków Zawodowych, Komitet Obrony Robotników. Idziemy jednak krok dalej, tworząc organizację polityczną. Bezpośrednio nawiązujemy do idei Klubów Rzeczpospolitej Samorządnej „WSN” , zawartej w ich deklaracji z 21 listopada 1981 r. Etapem w działaniach był Szkic deklaracji programowej Ruchu Społecznego „WSN”, ogłoszony we wrześniu 1982 r. w Almanachu WSN nr 1. Podajemy ideę WSN w nowych warunkach, z aktualnym, nowym programem, przy pomocy nowych metod i nowymi siłami”. Deklaracja polityczna „WSN” została ogłoszona w dniach 1 i 3 maja 1983 r., a w latach 1984-1985 ukazało się 6 numerów pisma WSN – IDEE, PROGRAM, DOKUMENTY, przedstawiających podstawowe zasad ideowe i koncepcje polityczne Organizacji. WSN szuka swych korzeni w ruchach, akcentujących godność człowieka i przestrzegających podstawowych praw ludzkich. Odwołuje się do Polskiej Partii Socjalistycznej, jak też podkreśla więź ideową z ugrupowaniami niepodległościowymi polskiej emigracji politycznej. Główną zasada ideową jest wolność, godność i prawa jednostek tworzących zbiorowość osób, przy jednoczesnym eksponowaniu podmiotowości grupy , środowiska i warstwy społecznej , pluralizmu i decentralizacji władzy jako czynnika sprzyjającego rozwojowi podmiotowości społecznej. Fundamentem bytu narodowego ma być rozwinięta samoorganizacja społeczeństwa. Z Deklaracji wynika, że WSN dąży do wprowadzenia w wolnej Polsce demokracji przedstawicielskiej jako tej formy rządów, która daje stosunkowo najlepszą rękojmię zabezpieczenia i dalszego rozwoju podmiotowości społecznej, zwłaszcza w połączeniu z elementami demokracji bezpośredniej w postaci referendum. Działacze ugrupowania twierdzą, ze Sejm powinien być dwuizbowy (Izba Posłów i Izba Pracy ) z prawem veta zawieszającego oraz prawem do inicjatywy legislacyjnej. Duże znaczenie przypisuje się związkom zawodowym i samorządom w zakładach pracy. Zdaniem przedstawicieli WSN demokracji politycznej ma odpowiadać pełna pluralizacja form własności, zabezpieczona prawnie i nie objęta żadnymi ograniczeniami. Państwo nie może odgrywać roli nadrzędnej, chociaż dopuszcza się czasami możliwość spełniania funkcji regulatora gospodarczego, szczególnie w przypadku godzenia celów polityki społecznej z zasadami efektywności gospodarowania. W przypadku mniejszości narodowych WSN deklaruje tolerancje oraz ich poszanowanie, Aktyw organizacji przyjął zasadę kierowania się dobrem ogółu a nie grupy czy klasy. Formułując program społeczny uważa się, że podstawowym warunkiem jego realizacji jest odzyskanie przez Polskę niepodległości. W tym aspekcie WSN wyraża przekonanie, iż państwo polskie nie jest samodzielne, i występują elementy okupacji sowieckiej. Taka ocena spowodowała, że organizacja przystąpiła do czynnego działania na rzecz zmiany ustroju, przyjmując jednocześnie orientacje niepodległościową. Stąd między innymi postuluje unieważnienie układów jałtańskich. WSN opowiada się za współpracą z innymi „zniewolonymi” narodami Europy Środkowej i Wschodniej, którą traktuje jako niezbędny warunek przyszłych ustrojowych zmian w Polsce. W tym celu stworzono program działania na rzecz przyszłej zwycięskiej irredenty narodów Europy Środkowo-Wschodniej, zgodnie z hasłem: osobno słabi, silni razem. Z zagadnieniem niepodległości obozu sowieckiego wiąże się ściśle sprawa wschodnich granic Polski. Według WSN konieczne jest wyrzeczenie się przez Polaków wszelkich roszczeń do Lwowa i Wilna, nie tylko z uwagi na potrzebę wspólnej walki, ale i w imię racji moralnych. Organizacja WSN działa na rzecz czynnej współpracy z postsolidarnościowymi strukturami i optuje za powołaniem porozumienia organizacji niepodległościowych. Organ prasowy WSN – IDEE, PROGRAM, DOKUMENTY. Prowadzona jest również Biblioteka WSN i SOS – Seria Opracowań Samokształceniowych. W dniu 6 grudnia 1985 r. Organizacja „WSN” utworzyła z Ruchem Politycznym „Wyzwolenie” związek o nazwie Federacja ” WSN – Wyzwolenie”, a 3 maja 1987 r. weszła w skład Porozumienia Partii i Organizacji Niepodległościowych.

POLSCY SOCJALIŚCI – ugrupowanie utworzono 1 maja 1979 r. wraz z jednoczesnym ogłoszeniem programu Platforma 1979, sygnowanego przez Krajowy Komitet Polskich Socjalistów. Wątki programowe zawierało także Oświadczenie Polskich Socjalistów. KKPS ujawnił się również jako wydawca wychodzących wcześniej broszur i biuletynów o nastawieniu socjaldemokratycznym, Ogólnie postulaty PS niewiele odbiegały od założeń KOR. Za cel ostateczny przyjęto zmianę ustroju na system socjaldemokratyczny, w gospodarce przewidywano wprowadzenie własności prywatnej i społecznej. PS współdziałali z Ośrodkiem Myśli Ludowej, Ruchem Chrześcijańsko- Społecznym, polemizowali z KOR. Struktura była głęboko zakonspirowana, z działaczy ujawnili się jedynie: Henryk Misiewicz, Juliusz Garztecki i Czesław Karśnicki. Z inicjatywy Polskich Socjalistów powołano Ośrodek Myśli Socjalistycznej w Polsce.

POLSKA PARTIA KOMUNISTYCZNA – została założona w Warszawie w 1981 r. z inicjatywy Pawła Góralskiego. Jej podstawowymi dokumentami programowymi były: „Deklaracja ideowo-programowa” (projekt) oraz „Statut Polskiej Partii Komunistycznej” (projekt). W Deklaracji założyciele partii twierdzili, że jest ona organizacją, której celem jest zbudowanie ustroju socjalistycznego w Polsce, opartego na zasadach marksizmu dostosowanego do Polskich warunków. Dwiema naczelnymi zasadami ideowymi PPK była służebność partii wobec narodu i człowieka jako najwyższa wartość, Przyjęto także, iż światopogląd i praktyki religijne członków PPK są prywatną i nietykalną ich sumienia. Organizacja zamierzała zacieśnić współpracę z innymi narodami i państwami, dążyć do umacniania sojuszu w ramach wspólnoty państw socjalistycznych zgodnie z założeniem o równości w partnerstwie oraz do powszechnego rozbrojenia. W kwestii wewnętrznego życia społeczno-gospodarczego PPK zapowiadała nieingerowanie w wewnętrzne sprawy innych organizacji społeczno-gospodarczych, politycznych, związkowych, Kościoła i przewidywała wspólne działania na rzecz poprawy buty ludności, rozwoju społeczno-gospodarczego, wzrostu praworządności i demokratycznych swobód, samorządności, a także zlikwidowanie nietolerancji i utrudnień w życiu religijnym społeczeństwa. Działacze partii opowiadali się za pełnym i rzetelnym informowaniu narodu o życiu społecznym, politycznym oraz gospodarczym i oczyszczeniem historii Polski z kłamstw. Zgodnie ze statutem struktura PPK miała być oparta na kołach, oddziałach regionalnych z komitetami regionalnymi na czele, a całością organizacji miał kierować Komitet Krajowy. Członkiem PPK mógł zostać każdy obywatel PRL, mający ukończone 18 lat, pracujący i akceptujący zasady ideowe, program oraz statut partii. Nie mógł nim być natomiast członek innej partii lub organizacji politycznej, pozbawiony praw cywilnych i obywatelskich, karany za przestępstwa hańbiące lub popełnione z niskich pobudek. Najwyższą władzą był zjazd i Komitet Krajowy, kadencja miała trwać 5 lat. Przewidywano również funkcjonowanie Sądu Partyjnego, podległego tylko zjazdowi. Fundusze PPK przewidywano gromadzić ze składek oraz innych wpływów do upowszechnienia założeń programowych działacze ugrupowania wykorzystywali agendy propagandowe „Solidarności”. Problematyka statutowa wykazuje szereg cech zbieżnych ze statutem PZPR. PPK nie rozwinęła działalności na szeroką skalę.

POLSKA PARTIA PRACY – na przełomie października i listopada 1980 r. wśród czołowych działaczy związku zawodowego „Solidarność” rozpoczęła się dyskusja na temat powołania partii, mającej ukierunkować polityczną aktywność związku. Na początku 1981 r. z inicjatywą zaczęli występować aktywiści „Solidarności” powiązani z grupami opozycyjnymi. W maju 1981 r. podczas narady przedstawicieli NSZZ „Solidarność” – reprezentujących tzw. Sieć – rozpowszechniono dokument o nazwie Polska Partia Pracy – zarys możliwej struktury, podpisany przez Jerzego Milewskiego, ówczesnego doradcę KZ NSZZ „Solidarność” Stoczni Gdańskiej. W zamierzeniu inspiratorów PPP miała być partią socjaldemokratyczną w opozycji do PZPR. Według założeń byłby to przedstawiciel interesów politycznych „Solidarności”, stąd członkostwo w PPP było uwarunkowane przynależnością do „Solidarności” a struktura partii miała być zbieżna z regionalnym podziałem związku. Organizację PPP przewidywano oprzeć o regiony i wiodące zakłady pracy. Najwyższą władzę w PPP była Rada Krajowa z siedzibą w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni, następnie Rada Regionalna, usytuowana w odpowiednim zakładzie pracy w regionie i Rada Fabryczna jako podstawowa komórka. Winny one ściśle współpracować z „Solidarnością”. Powołanie PPP planowano po zakończeniu wyborów do władz związku na bazie Sieci, co miało pozwolić związkowi na wystawienie odrębnej listy kandydatów do Sejmu. Jednocześnie przewidywano, że w parlamencie tym, utworzonym zgodnie z nową ordynacją wyborczą, PPP będzie miała większość, co zepchnie PZPR do opozycji. Polska Partia Pracy wysuwała hasła socjaldemokratyczne i wykorzystując ewolucję sytuacji społeczno-gospodarczej w 1981 r., dążyła do podważenia kierowniczej roli PZPR I – w dalszej kolejności – do przejęcia władzy. Jesienią 1981 r. w dużych przedsiębiorstwach Warszawy, Katowic, Bielska-Białej, Gdańska, Krakowa, Szczecina, Torunia, Olsztyna, Częstochowy i Rzeszowa zaczęto w ścisłej tajemnicy prowadzić konkretne działania na rzecz utworzenia struktur organizacyjnych PPP. Koncepcje programowe partii były popularyzowane przy pomocy związkowej propagandy, między innymi biuletyn AS opublikował ramowy statut PPP i jej założenia programowe. Stan wojenny przerwał te działania.

POLSKA PARTIA SOCJALDEMOKRATYCZNA – założona 1 sierpnia 1981 r. w Katowicach przez Andrzeja Sikorskiego, Bernarda Ziomo i Ryszarda Borysa. PPSD odwoływała się do idei PPS i Manifestu PKWN. W Deklaracji ideowej krytykowała PZPR, domagała się głębokiej reformy gospodarczej i istotnych przemian strukturalnych. Program PPSD przewidywał wprowadzenie w Polsce systemu wielopartyjnego, ustanowienie urzędu prezydenta, ograniczenie cenzury, powrót do struktury administracyjnej sprzed 1975 r., rozszerzenie sektora prywatnego, likwidację SB i zreformowanie MO, wprowadzenie pełnej i rzeczywistej niezawisłości sądownictwa, nadanie pierwszoplanowej rangi zagadnieniom ochrony środowiska. „Realizując te cele PPSD nie będzie podejmowała obecnie ani w przyszłości żadnych działań mających na celu podważenie czy też obalenie ustroju socjalistycznego w Polsce. Będzie jednakże dążyła do utworzenia takich form tego ustroju, które są zgodne z wolą i interesem narodu. Nie będzie także podważała ani negowała wszelkich układów międzynarodowych z jakimi jest czy też będzie związana Polska, o ile będą one oparte na zasadzie obopólnego partnerstwa”. Deklarację podpisał Tymczasowy Sekretariat Generalny PPSD. Działacze partii przygotowywali się do wydania miesięcznika NAPRZÓD. Zgodnie z oświadczeniami członków grupy jej wpływ miały obejmować Śląsk, Zagłębie oraz Poznań. Miała ścisłe powiązania z KPN i działaczami „Solidarności” Regionu Śląsko-Dąbrowskiego. Po wprowadzeniu stanu wojennego PPSD przestała funkcjonować.

POLSKA PARTIA SOCJALISTYCZNA – w 1982 r. w Toruniu i Katowicach – niezależnie od siebie – zostały utworzone organizacje o nazwie PPS.

POLSKA PARTIA SOCJALISTYCZNA – 15 listopada 1987 r. w świetlicy ogródków działkowych przy ul. Odyńca w Warszawie odbył się częściowo ! zjazd założycielski PPS. Druga miała miejsce w jednej z kawiarń warszawskich, a 22 listopada przeprowadzono 3 zjazd założycielski PPS. Wybrano Prezydium Rady Naczelnej: Jan Józef Lipski – przewodniczący, Władysław Kunicki-Goldfinger – wiceprzewodniczący, Józef Pinior – sekretarz, członkowie Piotr Ikonowicz, Andrzej Kowalski i Marek Nowicki. Przedstawiciele środowiska szczecińskiego w RN PPS został Zbigniew Chendoszko. Centralny Komitet Wykonawczy PPS tworzyli: Czesław Borowczyk, Zuzanna Dąbrowska, Grzegorz Ilka, Janusz Król, Aleksander Krystosiak, Agata Michałek, Cezary Miżejewski, Jacek Pawłowicz i Tadeusz Rachowski. Dwa miejsca pozostały nieobsadzone. Tak więc organa władzy nowej partii tworzą między innymi przedstawiciele: b. KSS „KOR, NGSP, Ruchu WiP, b. TKK NSZZ „Solidarność”. PPS deklaruje się jako jawna partia, występująca legalnie, której ustrój, władze i cele są ogólnie znane, mieszczą się w ramach konstytucyjnego porządku oraz działającego z prawem międzynarodowym, ratyfikowanym przez Polskę. W Deklaracji politycznej PPS mówi się o zniszczeniu słowa socjalizm i zawładnięciu nim przez komunistów, a także o dążeniach do przywrócenia mu właściwego znaczenia. Nie wiąże się z żadną określoną filozofią, a bliskie jej jest nauczanie społeczne Kościoła i Jana Pawła II. Zakłada się także tolerancję religijną wśród członków PPS. Aktyw partii jest otwarty na współpracę z innymi organizacjami demokratycznymi tudzież z partiami. W sferze polityki zagranicznej PPS zmierzać będzie do współpracy i przyjaźni ze wszystkimi narodami świata, przede wszystkim jednak z naszymi sąsiadami, uznając prawo każdego do samostanowienia. Organizacja deklaruje ponadto zamiar wywierania wpływu na władze polskie poprzez inicjowanie i rozwijanie przemian demokratycznych, organizowanie społecznej kontroli nad poczynaniami władz, popieranie odradzającego się ruchu związkowego „Solidarność” i współpracę z nim, walkę o respektowanie praw człowieka ze szczególnym uwzględnieniem prawa do życia w niepodległym kraju, wolności stowarzyszania się, pluralizmu politycznego, ochronę środowiska, zastępczą służbę wojskową, występowanie na rzecz zniesienia kary śmierci w Polsce. Wezwano jednocześnie do bojkotu referendum w 1987 r. twierdząc, że: socjalizm demokratyczny – tak, parodia referendum – nie. Założyciele PPS wystąpili o rejestrację partii. Na początku stycznia 1988 r. doszło do poważnego rozłamu w łonie partii, co spowodowało odejście kilku osób. Decyzją władz administracyjnych zakazano działalności PPS. Od tej decyzji przedstawiciele RN PPS wnieśli zażalenia do rzecznika praw obywatelskich, który częściowo uznał zasadność skargi. Po zmianach Prezydium Rady Naczelnej PPS tworzą: J.J. Lipski przewodniczący, Władysław Kunicki-Goldfinger wiceprzewodniczący, Andrzej Malanowski sekretarz i Marek Nowicki członek Prezydium. Organem prasowym jest ROBOTNIK z podwójną numeracją, drukowany przez wydawnictwo WIEDZA.

POLSKA PARTIA SOCJALISTYCZNA – REWOLUCJA DEMOKRATYCZNA – odłam PPS utworzonej w listopadzie 1987 r. Samodzielną działalność prowadzi od 26 czerwca 1988 r. PPS – RD dąży do obalenia władzy komunistycznej w Polsce i odzyskania pełnej niepodległości. Stanowisko to zostało zawarte w uchwale „Rewolucja demokratyczna”. Współpracuje z „Solidarnością Walczącą” i Międzyzakładowym Robotniczym Komitetem Solidarności. Od lutego 1989 r. uczestnik Kongresu opozycji Antyustrojowej. Działacze organizują m.in. demonstracje i wiece. Rade Naczelna PPS-RD tworzyli: Czesław Borowczyk, Zuzanna Dąbrowska, Piotr Ikonowicz, Grzegorz Ilka, Artur Koszyłowski, Andrzej Kowalski, Cezary Miżejewski, Jacek Pawłowski, Jozef Pinior, Małgorzata Ponulak, Tadeusz Rachowski i MiłkaTyszkiewicz. Pismo – ROBOTNIK.

POLSKA PARTIA SOLIDARNOŚĆ – powstała 11 listopada 1982 r. W systemie organizacyjnym obowiązywał układ trójek. Na czele PP’S’ stal Tymczasowy Komitet Naczelny. W programie odwoływała się do myśli politycznej Józefa Piłsudskiego, Edwarda Abramowskiego i Romana Dmowskiego. Wobec braku zainteresowania inicjatywa po kilku miesiącach PP”S” przestała istnieć.

POLSKA PARTIA SPOŁECZNO-DEMOKRATYCZNA – powstała 17 lutego 1982 r. Określała się jako partia niepodległościowa, której głównymi hasłami była wolność, sprawiedliwość, demokracja. Obecnie nie istnieje.

POLSKA REWOLUCYJNA PARTIA SOCJALISTYCZNA – założona w 1981 r. w Warszawie, ugrupowanie o charakterze konspiracyjnym. Na czele PRPS stał Komitet Naczelny, którego dokumenty podpisywał H. Kamiński. Ideologicznie była zbliżona do socjaldemokracji. W dokumentach akcentowała wrogi stosunek do Związku Radzieckiego. PRPS podważała prawomocność statusu terytorialnego Polski, twierdząc generalnie, iż jej granice zostały narzucone, a suwerenność ograniczona. Głosiła hasła niepodległościowe, a odpowiedzialnością za wszystkie trudności społeczno-gospodarcze Polski obarczała ZSRR. Działała lokalnie i niezbyt aktywnie. Rozwiązana po wprowadzeniu stanu wojennego.

POROZUMIENIE PRASOWE OPOZYCJI ROBOTNICZEJ – 23 kwietnia1985 r. powstało PPOR, w skład którego weszły redakcje czterech pism: GŁOŚNO, WOLNY ROBOTNIK, FRONT ROBOTNICZY i SPRAWA ROBOTNICZA. Inicjatywa ta zmierza do budowy nurtu robotniczej samoorganizacji oraz samorządności. Założyciele uważają, w odróżnieniu od opozycji niepodległościowej i opozycji demokratycznej, że niezbędny jest ruch robotniczy, co jednak nie oznacza, iż odrzucają oni demokrację czy niepodległość. W specjalnej odezwie podkreślono, że „W sytuacji, kiedy coraz oczywistszym staje się bezwład „Solidarności” i przewaga orientacji prokapitalistycznych w opozycji niesolidarnościowej, przy równoległym nasileniu się wyzysku ludzi pracy, zdeterminowani jesteśmy podjąć walkę, wierząc, że zwycięstwo wcześniej czy później, będzie należało do ruchu robotniczego, któremu równie obmierzały jest wyzysk tak biurokratyczny, jak kapitalistyczny.” Dokument sygnowała Komisja Wyborcza PPOR. W projekcie Platformy Porozumienia Opozycji Robotniczej, stanowiącym w istocie dekalog zasad ideowych wymieniono założenia, które powinien akceptować każdy, kto przyłącza się do Porozumienia. Na pierwszym miejscu postawiono zagadnienia walki klasowej wskazując, iż toczy się ona od 1980 r. i tylko klasa robotnicza jest w stanie wygrać z biurokracją, wyzwalając przy tym inne grupy społeczne spod jej dominacji. Zasadniczym celem walki PPOR jest upodmiotowienie klasy robotniczej, możliwe poprzez szeroko rozbudowany system samorządów – konstatowano w tezie drugiej. Łączy się z nią następna, mówiąca o pluralizmie politycznym, bowiem Tylko w nim samorządy mogą spełniać swoją właściwą funkcję. W kolejnych punktach akcentowano znacznie walki rewolucyjnej – dzięki której możliwe jest upodmiotowienie klasy robotniczej; samoorganizacji – jako wspólnego elementu łączącego wszystkie fazy walki; niezależności ruchu robotniczego – rozumianego w sensie prawa do swobodnego zrzeszenia się; samostanowienia – które jest możliwe jedynie w sytuacji pełnej niepodległości; międzynarodowej solidarności ludzi pracy – polegającej na wzajemnym związku między rozwojem walk klasowych np. w Polsce i ZSRR i Anglii; uspołecznienia – w znaczeniu przejęcia władzy ekonomicznej przez robotników, co jest możliwe do zrealizowania w momencie zdobycia władzy politycznej. Osiągnięcie zakładanych celów wymaga otworzenia opozycji robotniczej, walkę z biurokracją i ustanowienia Samorządnej Rzeczpospolitej. PPOR wzywa robotników do zjednoczenia się, ponieważ przez rewolucyjną tożsamość polityczną klasy robotniczej. Organem prasowym jest PRZEŁOM. Grupa poza wydaniem pierwszego numer pisma nie podjęła żadnych działalności.

ROBOTNICZA PARTIA RZECZPOSPOLITEJ SAMORZĄDNEJ – grupa działaczy ze środowiska PPOR podjęła inicjatywę powołania Tymczasowego Komitetu Założycielskiego RPRS, która przybrała postać partii w maju 1986 r. Przeprowadzono pierwszy zjazd, zaczęto wydawać własne pismo ZRYW. Za najpilniejsze zadania uznano rozbudowę i umocnienie grup politycznych działających w regionach, przeprowadzenie cyklu szkoleń kadrowych, opracowanie wyjściowego i stałego programu RPRS, przygotowanie działaczy i partii do zjazdu założycielskiego oraz opracowanie strategii działania. W tymczasowej deklaracji Partii stwierdzono, że podstawowym celem jest walka o niepodległą Polskę socjalistyczną. Aby do tego doszło, niezbędna jest rewolucja, obalająca dyktaturę „zwyrodniałego aparatu partyjnego-państwowego”. Musi ona uwzględniać także postępowe ruchy, walczące o niepodległość nierosyjskich narodów, w tym również tendencje zjednoczeniowe Niemiec oraz rozwinąć jak najszerszą współpracę. Zadaniem działaczy, jest internacjonalizm rewolucyjny. Przewiduje się, że walka będzie prowadzona na dwóch frontach: z biurokracją na Wschodzie i burżuazją na Zachodzie. Obejmować ma między innymi występowanie w obronie pokoju; stąd teza o pacyfizmie RPRS. Jednocześnie twierdzi się, że nie ma socjalizmu bez demokracji, niepodległości, samorządności i rewolucji oraz że nie ma rewolucji bez dobrej organizacji. Deklaracja podkreśla słabość „Solidarności” jako opozycji wobec systemu, niezdolnej do przeprowadzenia rewolucji. Dodaje się następnie: „Konieczna jest rewolucja zupełna, która zmiecie i rozwali skostniały system, dokona zmian strukturalnych i zapobiegnie kontrrewolucji. Do tego potrzebna jest świadoma swych celów i zadań, oparta na społecznych potrzebach i poparciu, awangardowa, zawarta ideowo i programowo organizacja rewolucyjna”. Za podstawowe zasady polityczne przyjęto dekalog, przedstawiony w projekcie PPOR. Widać wyraźnie trockistowski charakter inicjatywy. Jak dotychczas nie rozwinięto szerszej działalności.

ROBOTNICZY RUCH NARODOWY- określał się jako autonomiczna partia w składzie KPN. Powstał 6 sierpnia 1981r w Warszawie Z inicjatywy Marii Moczulskiej, żony Leszka. Założycielami RRN byli pracownicy MZK w Warszawie: Waldemar Dziubak – wiceprzewodniczący „Solidarności” w MZK, Marian Parchowski, Aleksander Kowalski, Ryszard Zaremba i Andrzej Budziak. Za podstawowy Dokument Ruch przyjął „Deklaracje ideową” KPN oraz „Tymczasowy Statut” KPN. W platformie Wstępnego programu odwołano się do polskiej świadomości narodowej; tradycji walk o wolność, niepodległość i demokrację z okresu rewolucji 1905 r., pierwszej i drugiej wojny światowej, a także Czerwca 1956l, Grudnia 1976 i sierpnia 1980; chrześcijańskiej moralności i robotniczego dążenia do sprawiedliwości społecznej. W odezwie „Do robotników polskich” RRN domagał się między innymi wolnych wyborów do Sejmu i rad narodowych. Nie rozwinął szerszej działalności i funkcjonował do wprowadzenia stanu wojennego. Miał to być przyczółek KPN do rozwinięcia działalności w środowisku robotniczym w Warszawie oraz środek do eliminacji KOR z Zarządu Regionu Mazowsze. Te zamierzenia KPN także nie zostały zrealizowane. Pismem Ruchu Był ROBOTNIK POLSKI.

RUCH POROZUMIENIA POLSKICH SOCJALISTÓW – inicjatywa Nurtu Niepodległościowego. RPPS nawiązywał do tradycji prawicy PPS. Liczył kilkunastu członków na czele z Krzysztofem Gąsiorowskim. W „Tezach do programu” z 22 sierpnia 1979 r. RPPS postulował przywrócenia PPS do życia politycznego w Polsce. Hasła programowe pokrywały się z koncepcjami formacji niepodległościowej. 1 września 1979 r. Ruch wszedł W skład KPN.

RUCH SPOŁECZEŃSTWA ALTERNATYWNEGO - grupa o charakterze neoanarchistycznym, utworzona w Gdańsku w czerwcu 1983 r. RSA głosi żądania pacyfistyczne, ekologiczne i hasła neoanarchistyczne. Znakiem Rozpoznawczym grupy jest czarny sztandar. Prowadzi głównie działalność propagandową – wydaje pismo HOMEK. Grupa ma kontakty z R”WIP”. Jak sami mówią, są fanami podziemia. RSA nie ma poparcia żadnej z liczących się organizacji opozycyjnych. Skupia ludzi młodych.

RUCH SPOŁECZNY „SOLIDARNOŚĆ” - założone w pierwszej połowie 1983 r. we Wrocławiu ugrupowanie o charakterze niepodległościowym, zbliżone do socjaldemokratyzmu oraz identyfikujące się z programem ideowo-politycznym organizacji „WSN”. RS”S” wydaje PRZEGLĄD MYŚLI NIEZALEŻNEJ I NOWĄ REPUBLIKĘ.

RUCH SPOŁECZNY „WSN” – założenia programowe zostały ogłoszone w biuletynie KOS w sierpniu 1982 r. Głównym celem Ruchu było tworzenie terytorialnych samorządów społecznych w oparciu o istniejące struktury samorządowe i związkowe. Za niemniej istotne uważano tworzenia powszechnej sieci kół samokształceniowych, dyskusyjnych, rozwijanie podziemnego obiegu dzieł naukowych i literackich. W dniach 1 i 3 maja 1983 r. opublikowano „Deklarację polityczną” WSN; był to jednocześnie koniec działalności RS”WSN”, który przekształcił się w organizację „WSN”.

RUCH „WOLNOŚĆ i POKÓJ” – ugrupowanie powstało 14 kwietnia1985 r., a jego geneza sięga między innymi Obywatelskiej Inicjatywy w Obronie Praw Człowieka Przeciw Przemocy i Ruchu Pokojowego Protestu. Deklarację założycielską sygnowały następujące osoby: Ewa Bik, Marek Bik, Radosław Huget, Anna Klich, Bogdan Klich, Marek Kozielski, Cezary Michalski, Konstanty Miodowicz, Wojciech Modelski, Jan Maria Rokita, Dariusz Rupiński, Barbara Syc, Piotr Świder, Janusz Trybus, Krzysztof Walczyk, Artur Waluś, Krzysztof Żydowicz. W kilka miesięcy później, 17 listopada 1985 r., aktyw Ruchu opublikował Deklarację ideową. Działacze organizacji twierdzą , że w Polsce, rządzonej przez komunistów, nie ma pokoju, ponieważ zlikwidowano tradycyjne wartości polityczne, stworzono systemy państwowej represji, przymusu ideologicznego oraz pozbawiono jednostkę prawa do samodzielności i inicjatywy. Negując istnienie oraz działalność polskich organizacji pokojowych, Ruch „WiP” zapowiedział podejmowanie działań celem przywrócenia moralnej i politycznej wartości praw człowieka, a przede wszystkim wolności osobistej. Deklaracja ideowa nawiązuje do Kościoła, określonego jako rzecznik narodowych aspiracji i uniwersalnych wartości moralnych oraz instytucji o największym autorytecie moralnym. Stąd działacze przyjęli za naczelne zadanie walkę o niepodległość Polski. Zapowiedziano jednocześnie podejmowanie inicjatyw, zamierzających do zmiany tekstu przysięgi wojskowej i wprowadzenia zastępczej służby wojskowej. Organizacja nawiązała kontakty z zachodnimi strukturami pacyfistycznymi. Założenia programowe Ruchu należy uznać za próbę przeniesienia na grunt polski kontestacji pacyfistycznej, nastawionej antyradziecko. Idea Ruchu jest pomyślana jako synteza kilku kierunków działania: obrony praw człowieka , prób ustanowienia statusu więźnia politycznego, kampanii głoszącej militaryzm ZSRR i krajów socjalistycznych. Ruch „Wolność i Pokój” ma oddziały w Warszawie, Gdańsku, Krakowie, Wrocławiu, Gorzowie Wlkp. i Szczecinie. Pisma: SERWIS INFORMACYJNY RUCHU „WiP”, BIULETYN „WiP”, WOLNOŚĆ i POKÓJ, A CAPELLA, WiP. 21 września 1986 r. aktyw organizacji przeprowadził nielegalne seminarium na temat pokoju i porozumień helsińskich. Działalność Ruchu w pierwszym okresie koncentrowała się na akcji odsyłania książeczek wojskowych, następnie włączono hasła ekologiczne – asumptem była katastrofa elektrowni atomowej w Czarnobylu. Zachodnim przedstawicielem ugrupowania jest Jan Minkiewicz.

TYMCZASOWY KOMIET KRAJOWY POLSKEJ PARTII SOCJALISTYCZNEJ - powstał 27 maja 1989 r. w Lublinie z połączenia Rady Porozumienia Prasowego (skupionej wokół Grzegorza Ilki, która na przełomie lat 1988\1989 odłączyła się od Polskiej Partii Socjalistycznej – Rewolucja Demokratyczna) i Grupy Inicjatywnej Młodych Socjalistów (wystąpiła z PPS po Pierwszym Kongresie w kwietniu 1989 r.). Grupa G. Ilki zrezygnowała z uczestnictwa w PPS-RD z uwagi na ewolucję tej partii w kierunku lewackiego radykalizmu. Z kolei GIMS został utworzony przez kilkunastu członków warszawskiego Okręgowego Komitetu PPS, którzy dokonali secesji protestując przeciwko „niemocy i bezsilności politycznej partii” oraz działalności jej Rady Naczelnej. Przewodniczącym TKK PPS został G. Ilka. W gestii Komitetu Znajduje się między innymi GAZETA JASTRZĘBSKA, ISKRA, FALA, ROBOTNIK MAZOWIECKI, WARSZAWIANKA. Założenia programowe organizacji zostały określone w dokumencie z 27 maja 1989 r., w którym przedstawiono ocenę sytuacji w Polsce, stosunek do „Solidarności” i porozumień „okrągłego stołu”. Konstatowano, że „Droga do Demokracji narzucona przez ustalenia Okrągłego Stołu, widziana przez dualizm nomenklatur – jest to zjawisko niezwykle niebezpieczne dla upodmiotowienia społeczeństwa i narodzin autentycznej demokracji”. TKK PPS odwołuje się do Statutu Organizacyjnego PPS z 2 lutego 1937 r. Jako jeden z głównych celów założyciele Komitetu przyjęli doprowadzenie do pełnej jedności programowej i organizacyjnej z Polską Partią Socjalistyczną na emigracji.

UNIA MŁODYCH SOLIDARYSTÓW „RZECZPOSPOLITA” – utworzona w lipcu 1981 r. w Łaziskach Górnych (woj. Katowickie). Komitet Założycielski Unii składał się z 10 osób, których pełnomocnikiem został inicjator UMS”R” – H. Mościbrodzki, Instruktor harcerski. Założyciel Unii zamierzali do końca 1981 r. opracować statut oraz Uzyskać osobowość prawną. Określali się jako grupa o charakterze marksistowskim, niezależna i samorządna, stojąca na gruncie liberalnego socjalizmu. Unia miała lokalny zasięg i jej działalność przewał stan wojenny.

 

Dariusz Cecuda,Leksykon opozycji politycznej 1976-1989, Warszawa 1989

 

Ten wpis opublikowano w kategoriach: Lewicowy nacjonalizm, Niepodległościowy socjalizm, OPRACOWANIA z tagami: . Dodaj do zakładek ten link.

Komentowanie wyłączono.