Zarzewie 1917-1918

Referat kol. Ulrycha: „Założenia polityczne ruchu zarzewiackiego”.

Póki naród nasz będzie w niewoli, póty będziemy oddani na łup obcych, zaborczych państwowości. Polityka eksterminacyjna stosowana przez rządy najezdnicze godzi w nasz rozwój polityczny, odrębność kulturowo-kulturalną i podstawy naszego życia gospodarczego. Najazd spycha nas do roli proletariuszy Europy.

Jesteśmy obozem młodzieży Narodu Polskiego. Celem naszego obozu jest zdobycie Niepodległości. Niepodległość traktujemy nie jako ideał, lecz jako realny cel polityczny. Środkiem prowadzącym do Niepodległości jest walka orężna z najazdem.

Zwalczamy wszelkie próby ugody wobec zaborców, wszelkie próby pogodzenia narodu z najazdem. Tylko zdobycie własnej państwowości może zapewnić wszechstronny rozwój narodu i jego wartości cywilizacyjnych. „Naród ma jedynie prawo być jako państwo.”

Jesteśmy obozem ideowo-politycznym samoistnym. Samodzielnym, twórczym wysiłkiem pragniemy potęgować wartości polityczne polskiej irredenty. Nie chcemy się uzależniać od grup starszego społeczeństwa, w olbrzymiej swej większości ugodowego. Oprzeć się chcemy o lud polski, o młode jego pokolenie. Sprawę Niepodległości i demokracji wypisaliśmy na naszych sztandarach.

Współpracować możemy tylko z tymi grupami, które stoją na gruncie walki zbrojnej o Niepodległość zasadą naczelną każdej myśli i każdego czynu obywatelskiego.

W tym duchu referent zgłasza rezolucję.

 

Referat kol. Waszkiewicza: „Strona społeczna ruchu zarzewiackiego”.

Ruch nasz nawiązuje d tradycji dawnych walk o niepodległość, łączących sprawę wolności narodu ze sprawą emancypacji warstw ludowych. Lud- to nie tylko bandos wiejski i proletariusz fabryczny, ale również chłop, rzemieślnik i inteligent pracujący [...].

Trzeba budzić i popierać zasadę samodzielności w ruchu chłopskim i robotniczym. Uznajemy słuszność zasady: przez lud dla ludu.

Drogą reform społecznych należy dążyć do sprawiedliwego udziału pracy w wynikach gospodarki narodowej. Póki nie posiadamy własnego państwa, musimy dbać przy wprowadzeniu reform społecznych o jak największą decentralizację w stosunku do obcego centrum.

Kładziemy specjalny nacisk na ruch współdzielczy zarówno na wsi, jak i w mieście.

Wszelka akcja społeczna podejmowana w warunkach niewoli politycznej może dać tylko wyniki połowiczne, całkowite wyzwolenie społeczne może osiągnąć lud polski tylko we własnym państwie.

Pracując na niwie społecznej winniśmy stale i konsekwentnie głosić zasadę, że droga do wyzwolenia i sprawiedliwości społecznej prowadzi przez Niepodległa Polskę Ludową.

Z radością też stwierdzamy, że w szeregach Drużyn Strzeleckich widzimy coraz więcej młodzieży wiejskiej, robotniczej i rzemieślniczej, stającej karnie do szeregu obok ucznia szkolnego i akademika.

UCHWAŁY

W sprawie polityczno-społecznej ruchu zarzewiackiego przyjęto następujące sformułowanie:

I. Niewola polityczna pozbawia naród nasz wolności zużytkowania swych sił społecznych, niszczy źródło tychże – tysiącletnią pracą wytworzone wartości cywilizacyjne, oddaje go na łup obcych mu kulturalnie narodów i w ostatecznej konsekwencji niesie mu wyrok całkowitej zagłady.

Rządy zaborcze uniemożliwiają prowadzenie jednolitej polskiej polityki społecznej; wyzysk gospodarczy, ucisk narodowy, obniżanie poziomu oświaty i kultury hamują w najwyższym stopniu ruch emancypacyjny ludu polskiego, opóźniają i paczą demokratyzację społeczeństwa, tę najsilniejszą dziś dźwignię narodowej mocy. Zabór podtrzymuje i potęguje ucisk społeczny ludu. Ciężar niewoli politycznej spada przede wszystkim na lud polski.

Wszechstronny rozwój kultury narodowej, całkowita emancypacja ludu może nastąpić tylko w narodzie niepodległym. Wyzwolenie społeczne nie da się pomyśleć bez zupełnej wolności politycznej.

Stąd naczelnym naszym dążeniem politycznym jest zdobycie wolnej Polski w granicach, umożliwiających jej byt samodzielny, oraz pełny rozwój jako państwa nowoczesnego.

„Niepodległość jest naszym celem politycznym, a nie ideałem”. Polityka Niepodległości winna być świadomie stosowana na gruncie realnego życia narodu. Dążenie do wyzwolenia narodowego musi się stać myślą przewodnią każdego czynu politycznego w Polsce. W imię Państwa Polskiego należy organizować wszelki wysiłek narodu. „Miarą postępu politycznego musi się stać myśl o Niepodległości i zdobyć przewagę nad zbyt formalnym i ogólnikowym kryterium interesu narodowego”.

O zdobyciu Niepodległości zadecyduje zwycięska wojna-powstanie. Wymaga ono już dziś bezpośredniej akcji niepodległościowej, wymaga tworzenia polskiej siły militarnej; kształcenia w społeczeństwie uzdolnień rządowo- twórczych oraz szerokiej propagandy idei powstańczej wśród ludu polskiego.

Nie obniżając wagi układu stosunków międzymocarstwowych, należy działać irredentystyczną oprzeć przede wszystkim na własnej mocy narodu, na niespożytej sile milionowych mas ludowych.

Wolność polityczna nie da się osiągnąć na drodze pokojowej, czy to przez stopniową demokratyzację państw zaborczych, czy też przez wewnętrzny organiczny rozwój narodu.

Proces demokratyzacji państw zaborczych odpowiada ich odrębnym stosunkom społecznym; na odmiennym terenie, jaki reprezentują odmienne stosunki życia polskiego, proces ten da się wyobrazić tylko w wypadku bezwzględnej unifikacji z zaborcami.

Praca organiczna jest nieodzownym wymogiem codziennego życia organizmu narodowego. Nie może się ona jednak stać wyłącznym zadaniem działalności narodu. Praca organiczna nie zmienia sama przez się warunków politycznych, wśród których się odbywa, tym samym nie usuwa bezpośrednio niewoli politycznej. – Dlatego też musi być podporządkowana głównemu celowi politycznemu: Niepodległości.

I. Niepodległa Polska to Polska Ludowa. Lud, jako podwalina twórczości cywilizacyjno – kulturalnej, może siły swe rozwinąć wszechstronnie i zdobyć maksimum dobrobytu duchowego i materialnego jedynie w państwie na wskroś demokratycznym.

II. Pod mianem lud obejmujemy zarówno tych, którzy nie posiadają własnych narzędzi produkcji, jak i tych, którzy pracują na własnym drobnym warsztacie na roli czy w mieście. Lud – to nie tylko najmita rolny i przemysłowy, ale również włościan i rzemieślnik. Jako obóz demokratyczny młodzieży pragniemy pracować dla dobra całego ludu polskiego, nie zaś specjalnie dla jednej warstwy, na przykład robotniczej lub włościańskiej, gdyż, nie będąc partią polityczną jako młodzież ucząca się, nie widzimy potrzeby różnicowania się już podług interesów klasowych poszczególnych warstw ludowych

Sprawa emancypacji ludu jest sprawą przyszłości narodu.

Walka klas jest ważnym czynnikiem postępu społecznego, jest drogą podnoszenia się warstw niższych na wyższy szczebel drabiny społecznej.

Jedność narodową uznajemy w zakresie przeszłości historycznej, kultury narodowej, obyczajów, języka, aspiracji niepodległościowych itd., nie rozciągamy jej jednak na sferę stosunków społeczno – politycznych: w tej dziedzinie stwierdzamy zwalczanie się w obrębie organizmu narodowego sprzecznych interesów różnych warstw.

Interes narodowy nie może się przeciwstawiać interesowi ludu, ponieważ interes ludu jest interesem narodu. Należy strzec bacznie, aby tzw. Polityk w imię interesu narodowego prowadzona, nie była nadużywana na rzecz warstw wyższych.

Stoimy na gruncie samodzielności i samoistności ruchu ludowego; zwalczamy zacofaną zasadę patronatu warstwa wyższych w stosunku do ludu. Uznając w całej rozciągłości równouprawnienie polityczne i towarzyskie [społeczne], uważamy, iż szczera demokratyzacja społeczeństwa musi pójść również w kierunku wyrównywania różnic ekonomicznych.

Stwierdzamy, że ustrój kapitalistyczny jest dla pracy wysoce niekorzystny i krzywdzący i że drogą postępowych reform społecznych należy dążyć do sprawiedliwego udziału pracy w wynikach gospodarstwa społecznego.

W ruchu współdzielczym widzimy nie tylko doraźne korzyści, materialne i duchowe, ale upatrujemy w nim potężny czynnik, przetwarzający już dziś ustrój kapitalistyczny w kierunku postępu i sprawiedliwości. Dla narodu ujarzmionego ruch ten jest tym cenniejszy, iż, jako kierunek reformistyczny indywidualny, nie opiera się o pierwiastek przymusu państwowego. Kwestia społeczna w Polsce, pojęta jako zagadnienie obejmujące sprawę lepszego bytowania socjalnego ogółu warstw ludowych, winna być u nas, w porównaniu z Zachodem, rozwiązywana przy ścisłym uwzględnieniu odmiennych warunków polskiego życia: położenia politycznego, struktury gospodarczej, stanu oświaty i kultury oraz charakteru narodowego. Pozbawieni własnego państwa, musimy silniejszy, niż narody państwowe, kłaść nacisk na inicjatywę i udział społeczeństwa na polu akcji społeczno-politycznej. Przy wprowadzaniu reform społecznych, które jedynie państwo zdolne jest przeprowadzić, należy dbać o najdalej idącą decentralizację w stosunku do obcego centrum. Równolegle z tendencją decentralistyczną winna iść tendencja łączenia się poszczególnych zaborów w ruchu społecznym. Przeświadczeni, że wszelka akcja społeczna, przeprowadzona w okresie niewoli, daje jedynie rezultaty częściowe, połowiczne, będziemy szerzyli wśród ludu świadomość, że odbudowanie państwa polskiego jest najściślej związane z realizacją jego aspiracji do wolności społecznej, pójdziemy w lud z hasłem: Przez Niepodległą Polskę do całkowitej emancypacji ludu.

W kwestii kształcenia militarnego zapadła uchwała następująca:

Zdając sobie sprawę ze stanu nowoczesnej techniki wojennej i państwowej struktury militarnej:

I. Przeciwstawiamy się pojedynczym hasłom mobilizacyjnym, chcemy natomiast oprzeć organizację polskiej siły zbrojnej na obowiązku powszechnej służby wojskowej. Powszechność służby tej rozumiemy jako przymus organizacyjny we wszystkich środowiskach, stojących na gruncie niepodległości.

II. Uznając konieczność organizowania kadr bojowych, uważamy za najważniejsze ich zadanie w czasie pokoju wychowanie żołnierzy – obywateli i wykształcenie przyszłych kierowników, organizatorów i instruktorów polskiej siły zbrojnej.

III. Ponieważ wychowanie fizyczne jest jednym z warunków powodzenia działań wojennych, przeto z całą energią dążyć będziemy do jego podniesienia i wyzyskania do celów walki o Niepodległość.

IV. Wychowanie wojskowe musi zawierać oprócz strony zawodowej podstawowe pierwiastki moralne. Wykładnikiem świadomości żołnierza polskiego winno być zrozumienie związku służby jego ze sprawą przyszłego państwa. Zrozumienie to będzie probierzem karności w najpotężniejszym jej przejawie, karności względem idei naczelnej, którą zrealizować chcemy.

V. Obowiązek służbowej karności nie może wykraczać w sferę przekonań politycznych i ta nietykalność indywidualności ideowej musi się stać zasadą stosunków wewnętrznych.

VI. Zważywszy, iż jedyną organizacją, odpowiadającą naszym założeniom ideowym w sprawie wojskowej, są Polskie Drużyny Strzeleckie, młodzież niepodległościowa postanawia je i nadal jak najusilniej popierać.

W sprawie wychowania niepodległościowego Zjazd uchwalił:

I. Praca wewnętrzna (samowychowawcza czy samokształceniowa) w zrzeszeniach młodzieży zmierza do gruntownego przygotowania obywateli, zdolnych konsekwentnie i systematycznie pracować dla odzyskania Niepodległości.

Skuteczna praca niepodległościowa musi obejmować tak sferę codziennych spraw ekonomicznych, oświatowych i kulturalno – narodowych, jako też zadania polityczno – rewolucyjne.

Wychowanie tedy powinno uwzględniać:

a) potrzebę przygotowania zdolnych pracowników w poszczególnych dziedzinach i stosunkach życia narodowego oraz obywateli- żołnierzy zdolnych do podejmowania prac organizacyjno- rewolucyjnych, mających znaczenie bezpośrednich środków walki o Niepodległość.

II. Uskutecznienia powyżej wymienionych zadań wychowawczych polega na:

a) zapoznaniu się drogą samoistnych wysiłków z całokształtem sprawy polskiej;

b) na uczestniczeniu w konkretnych pracach oświatowych, ekonomicznych czy społecznych, odpowiednich i dostępnych dla młodzieży;

c) na współdziałaniu w pracach rewolucyjnych, militarnych i cywilnych i popieraniu tychże w opinii.

Działalność ideowa w zrzeszeniach młodzieży oraz na polach dla niej dostępnych nie powinna być przeszkodą dla sumiennej pracy naukowej każdego w swoim zawodzie

W sprawach narodowościowych zjazd powiązał dwie rezolucje, jedną omawiającą nasz stosunek do Litwy i Rusi, drugą określającą nasz stosunek do sprawy żydowskiej [...]

III. Uznając ogromną doniosłość rozwoju gospodarczego Polski dla naszych dążeń politycznych, popieramy wszystkimi siłami ruch zmierzający do wzmocnienia polskiego przemysłu i handlu. Uważamy jednak nadawanie piętna nienawiści wyznaniowo- rasowej tym usiłowaniom za objaw wysoce szkodliwy i godny zwalczania. Uznając w całej pełni hasło „swój do swego”, zwalczać będziemy próby wyzyskania akcji o znaczeniu ogólnonarodowym na rzecz ciasnych interesów partyjnych. Najostrzej piętnujemy usiłowania, zmierzające do celowego rozognienia i wyolbrzymiania doniosłości sprawy żydowskiej, aby w ten sposób odwrócić uwagę społeczeństwa polskiego od dążeń i prac irredentystycznych.

Nie negując wagi akcji, mającej na celu wzmocnienie polskiego stanu średniego przez popieranie polskiego kupiectwa oraz własnego przemysłu, uważamy, że z punktu widzenia interesów klasy pracującej pożądane jest popieranie przede wszystkim kooperatywy spożywczej i wytwórczej, jako doskonalszej i korzystniejszej formy gospodarczej, usuwającej pośrednika z procesu wymiany i produkcji dóbr.

Rezolucja tycząca się pracy oświatowo – politycznej na terenie wsi galicyjskiej i śląskiej:

I. Zjazd uznaje pracę oświatową nad ludem za część składową programową politycznego naszego ruchu. Nakłada na zrzeszenia zarzewiackie obowiązek podejmowania prac oświatowych czy to na terenie istniejących organizacji, czy to na placówkach samoistnie stwarzanych.

II. W pracy winno się szerzyć myśl niepodległościową bez jakichkolwiek domieszek partyjnych.

III. Uznajemy konieczność łączenia na terenie wsi roboty oświatowej i wojskowej, tudzież tendencji gospodarczych chłopa.

IV. W organizacji samejże pracy uznajemy konieczność politycznego wpływu naszego kierunku na oświatowe instytucje, trudniące się praca na wsi. W myśl tego zdążamy do przyznawania nam reprezentacji w instytucjach oświatowych społeczeństwa starszego (Zarząd Główny TSL i Macierz).

V. Uznajemy konieczność utrzymywania ścisłego kontaktu z nauczycielstwem ludowym. Zrzeszenia naszego kierunku winny o ile możliwości nawiązywać stosunki zwłaszcza z nauczycielstwem młodszym, które niejednokrotnie może oddać sprawie znaczne usługi.

W sprawie bojkotu szkół rosyjskich w Królestwie zjazd uchwalił:

Stojąc na gruncie uchwał zjazdu zakopiańskiego uznajemy konieczność dalszej walki o szkołę polską w Królestwie i wypowiadamy się za konsolidacją opinii młodzieży, wyznającej hasła bojkotu.

W tej mierze zjazd poleca Zarządowi Głównemu Zarzewia przedsięwzięcie odpowiednich kroków.

W sprawie stosunku do innych ugrupowań młodzieży:

Zjazd uważa współdziałanie polskiej młodzieży za pożądane, o ile istnieje wspólna platforma, oparta o zasadę niepodległości i demokratyzmu.

Stosunek do akcji niepodległościowej starszego społeczeństwa oraz Komisji Tymczasowej Skonfederowerowanych Stronnictw Niepodległościowych.

Zjazd stoi na stanowisku czynnego popierania wspólnej akcji stronnictw niepodległościowych, mającej na celu tworzenie polskiej siły zbrojnej oraz gromadzenie zasobów pieniężnych na rzecz Polskiego Skarbu Woskowego.

W Komisji Tymczasowej SSN zjazd widzi instytucję, obejmującą w chwili obecnej wszystkie żywioły niepodległościowe narodu polskiego.

Uznając potrzebę stworzenia instytucji reprezentacyjnej, odpowiedzialnej na zewnątrz za kierunek zarzewiacki, instytucji, która by jednocześnie czuwała nad ujednoliceniem pracy ideowej we wszystkich ośrodkach naszego ruchu, zjazd uchwalił prowizoryczny statut Zarzewia – Związku Stowarzyszeń i Grup Polskiej Młodzieży Niepodległościowej oraz dokonał wyboru Zarządu Głównego. Jako siedzibę Zarządu Głównego na rok bieżący wyznaczono Kraków.

DEKLARACJA

Cele organizacji:

1. Jako nieodzowna gwarancja nieskrępowanego bytu narodowego – Państwo Polskie Niepodległe, zjednoczone z wyjściem do morza, tj. obejmujące: Królestwo Polskie, Galicję, Śląsk, W. Ks. Poznańskie, etnograficznie polską część Prus Zachodnich i Wschodnich oraz guberni wileńskiej i grodzieńskiej. Za podstawę niezbędną tworzącej się Państwowości Polskiej „Zarzewie” uważa: Królestwo Polskie, Galicję etnograficznie polską część guberni wileńskiej i grodzieńskiej.

2. Litwa i Białoruś, ewentualnie Ukraina, złączone z Polską w państwo związkowe, na zasadzie niezależności wewnętrznej oraz wzajemnego uznania praw i stanu posiadania mniejszości narodowych.

3. Silny, na trwałych zasadach oparty rząd demokratyczny i decentralistyczny ustrój polityczny, silna armia, jako podstawy wewnętrznej siły i mocarstwowego stanowiska Państwa.

4. Równowaga wewnętrzna, oparta na demokratyzacji społecznej i ekonomicznej.

5. Zabezpieczenie swobodnego kulturalnego społecznego i ekonomicznego rozwoju Narodu Polskiego w Państwie Polskim i poza jego granicami

Zadania organizacji:

1. Przygotowanie młodzieży polskiej do działalności obywatelskiej w duchu ideologii „Zarzewia”

2. Konsolidacja zbliżonych do „Zarzewia” odłamów polskiej młodzieży ideowej.

3. Popieranie wszelkiej akcji narodowej zgodnej z ideologią „Zarzewia”. W szczególności popieranie dążenia do stworzenia Rządu i Armii, które by drogą udziału w wojnie obecnej wywalczyły Narodowi Niepodległość.

Warszawa, 5 czerwca 1917 roku.

 

 

UCHWAŁY III ZJAZDU ORGANIZACJI MŁODZIEŻY NIEPODLEGŁOŚCIOWEJ „ZARZEWIE”

WARSZAWA, 18 MAJ 1918

Sprawy ogólnopolityczne

1. Uważając na nieodzowną gwarancję nie skrępowanego bytu narodowego Państwo Polskie niepodległe – „Zarzewie” dąży do osiągnięcia niepodległości i zjednoczenia Narodu w zasadzie w jego granicach etnograficznych umożliwiających nam byt niezależny oraz pełny rozwój w formie państwa nowoczesnego, a wiec przede wszystkim z dostępem do morza. Postulat ten uważamy obecnie już za cel realny naszych zamierzeń, dający się osiągnąć na drodze walki z Państwami Centralnymi.

W aktualnej sprawie grożącego podziału Galicji uważamy, że Galicja winna jako całość wchodzić w skład Państwa Polskiego.

Uznając prawo Litwy i Rusi do samostanowienia o swym losie, dążymy do unii z nimi, opartej na zasadzie niezależności wewnętrznej oraz wzajemnego uznania praw i stanu posiadania mniejszości narodowych.

2. Za uprawniony do decydowania ostatecznego o wszelkich stosunkach zewnętrznych i wewnętrznych Państwa Polskiego uważamy jedynie Sejm, który powinien być jak najszybciej zwołany w warunkach wolnych od nacisku państw obcych i oparty na szerokich podstawach demokratycznych.

3. Popieramy wszelkie prace nad odbudową Państwa Polskiego, nie przesądzające jego niezależności od państw obcych.

4. Akty 5 XI 1916 i 12 IX 1917 zmierzając do utrwalenia zależności Państwa Polskiego od Mocarstw Centralnych, godzą w żywotne interesy Narodu i jako takie nie stanowią podstawy wystarczającej dla odbudowy Państwa.

5. Potępiamy politykę Rady Regencyjnej oraz Rządu, sankcjonującą uzależnienie Państwa Polskiego oraz Mocarstw Centralnych i usiłującą stworzyć fakty dokonane w sprawie przyszłego ustroju politycznego i społecznego.

6. Stojąc na stanowisku ewolucji społecznej, rewolucję socjalną w Polsce uważamy w zasadzie za szkodliwą dla interesu ludu. Interes ludu w naszym zrozumieniu jest interesem Narodu. Natomiast o ile rewolucja w Polsce byłaby równoczesna z rewolucją w Niemczech, może się stać ona czynnikiem wyzwolenia politycznego Narodu. Będziemy dążyli do skierowania jej przede wszystkim ku osiągnięciu niezawisłości i zjednoczenia Narodu.

Stosunek do POW

Popieramy działalność POW, jako [...] organizacji przygotowującej polski rewolucyjny czyn zbrojny. Działalność polityczna POW winna być skierowana wyłącznie ku osiągnięciu ogólnonarodowych celów: niepodległości i zjednoczenia Polski, wobec czego niezbędnym warunkiem jej powodzenia jest całkowita niezależność organizacji od tendencji partyjnych poszczególnych stronnictw politycznych.

Stosunek do organizacji młodzieży

Uważamy za pożądane utrzymywanie stałego porozumienia z grupami młodzieży, które godzą się na zasadnicze postulaty polityczne i taktykę „Zarzewia”; w szczególności celowa jest jak najściślejsza współpraca z grupą warszawską Młodzieży Narodowej, której stanowisko ideowe wybitnie zbliżone jest do ideologii „Zarzewia”.

Sprawy społeczne

Zjazd opiera się na rezolucjach 1913 roku i uważa uchwały swoje w sprawie społecznej za rozwinięcie i uzupełnienie uchwał poprzednich. Ani przesłanki, z których wychodziliśmy wówczas, ani wnioski z nich wyedukowane nie uległy przedawnieniu.

Stajemy u wrót tworzącego się Państwa Polskiego. Pragnąc, więc brać udział w kształtowaniu jego form, określić musimy dokładniej kierunek, w którym tę naszą pracę będziemy prowadzić.

1. Dążymy do tego, by ustrój społeczny Polski oprzeć na takim wyrównaniu różnic ekonomicznych, które uniemożliwiłoby pasożytnicze życie jednych klas kosztem drugich; a więc żądamy takiego ograniczenia prawa własności, które by usunęło zysk, płynący nie z pracy, lecz z tytułu posiadania kapitału zarówno w przemyśle, jak i rolnictwie. Dążymy:

Primo – do usunięcia wielkiego i drobnego kapitalistycznego przemysłu. Odbierać go winna z rąk kapitalistów kooperatywa wytwórców, gmina i państwo, każde w dostępnym dla siebie zakresie;

Secundo – do usunięci handlu, jako pośrednictwa, i ujęcia go przez kooperatywę spożywców i wytwórców [...]

2. Od tworzącego się Państwa żądamy natychmiastowego wprowadzenia prawodawstwa przemysłowego, a więc ochrony pracy fabrycznej dzieci oraz ubezpieczeń państwowych.

W walce klas pracujących z kapitałem Państwo stać winno na straży interesów pierwszych.

Do najpilniejszych zadań Państwa należy współdziałanie w odbudowaniu i unarodowieniu przemysłu, handlu i rolnictwa.

Dla rozwiązania kwestii agrarnej uważamy za konieczne rozparcelowanie majoratów, latyfundiów, dóbr kościelnych, celem utworzenia z nich wzorowych gospodarstw drobnych, takich, jakie w przyszłości zająć winny całą ziemię polską.

Inicjatywa grup społecznych i jednostki iść winna z jednej strony w kierunku organizowania samoobrony społecznej klas pracujących, a więc związków zawodowych, kas strajkowych i wszelkiego typu ubezpieczeń społecznych, z drugiej – organizacji spółdzielczości wytwórczej i spożywczej w przemyśle i rolnictwie.

 

Zarzewie 1909-1920. Wspomnienia i materiały. Oprac. Aleksandra Garlicka. Warszawa 1973

 

 

 

 

 


4

Ten wpis opublikowano w kategoriach: Lewicowy nacjonalizm, ŹRÓDŁA z tagami: . Dodaj do zakładek ten link.

Komentowanie wyłączono.