Lewicowe ugrupowania nacjonalistyczne w Hiszpanii

 

 

Upadek dyktatury frankistowskiej i reforma państwa hiszpańskiego (nadawanie autonomii regionom) przyczyniły się do ukształtowania szeregu ruchów nacjonalistycznych i regionalistycznych. Działają one zarówno w tradycyjnie uznanych narodach (Katalonia czy też Kraje Katalońskie, Baskonia, Galicja) jak i w regionach o słabszej świadomości narodowej (Asturia, Aragonia, Wyspy Kanaryjskie).

 Obecnie do najważniejszych ruchów lewicy nacjonalistycznej należą:

 

Kraj Basków

Herri Batasuna (Jedność Ludu): baskijska koalicja stawiająca sobie cele niepodległościowe i socjalistyczne. Uważana jest za „polityczne skrzydło” zbrojnego ugrupowania ETA (Euskadi Ta Askatasuna – Baskonia i Wolność). Obecnie HB przekształciła się w szerszą koalicję Euskal Herritarrok (Obywatele Baskonii).

 

Katalonia

Esquerra Republicana de Catalunya (Republikańska Lewica Katalonii) jest historyczną partią utworzoną w 1931 r. przez niepodległościowego przywódcę Francesco Maciá. Maciá w 1926 r. usiłował wyzwolić Katalonię na drodze zbrojnego powstania ale został zdekonspirowany i uwięziony. W latach 1931-33 był prezydentem autonomicznej Katalonii. W okresie dyktatury Franco (1939-75) ERC była bezwzględnie represjonowana a później zalegalizowano ją jako ostatnią partię ze względu na jej republikański program. W latach 80. przeżywała kryzys ale w 1988 r. kierownictwo Lewicy przejęła grupa młodych działaczy. ERC określiła się jako partia niepodległościowa i obecnie otrzymuje poparcie 8 proc. wyborców (co daje jej 13 posłów).

Obok ERC istnieje też szereg grup rewolucyjno-niepodległościowych, ale ten ruch jest głęboko podzielony. Jedynie w latach 80. ruch MDT potrafił pociągnąć wielu ludzi. Obecnie najważniejszą formacją jest Plataforma per de la Unitat d’Accio (Platforma na rzecz Jedności Działania), stworzona przez kilka mniejszych grup jedynie dla doraźnych kampanii. Inna organizacja Maulets (obecnie w sojuszu z JIR) – rewolucyjne ugrupowanie tworzone wyłącznie przez młodzież, z większymi wpływami w Walencji. Możemy wreszcie powiedzieć o historycznej Partit Socialista d’Alliberament Nacional (Socjalistyczna Partia Wyzwolenia Narodowego) – niepodległościowej partii socjalistycznej, i nowym MDT, utworzonym jako „cień” dawnego ruchu. [Zob. „Katalońska lewica niepodległościowa” w: zaKORZENIEnie nr 8]

 

Baleary

Socjalistyczna Partia Majorki (PSM) to partia lewicowa utworzona w końcu lat 70. Jej działania (praxis) stały się bardziej umiarkowane, co zaowocowało większymi sukcesami wyborczymi. PSM popiera język kataloński na Balearach i zajmuje pozycje ekologiczne. Jest powiązana z PSM Minorki.

 

Walencja

Bloc Nacionalista Valencia (Nacjonalistyczny Blok Walencji) – centrolewicowy ruch łączący kilka ugrupowań nacjonalistycznych. Broni języka katalońskiego i prawa do samostanowienia dla ludu Walencji.

 

Galicja

Bloque Nacionalista Galego (Galisyjski Blok Nacjonalistyczny) jest największym ruchem lewicowo-nacjonalistycznym w Galicji. Utworzony w 1982 r. jest sojuszem czy też frontem patriotycznym kilku grup, na ogół lewicowych; najważniejszym z nich jest marksistowska UPG. W latach 90. wzrost wpływów BNG sprawił, że większość członków Bloku nie jest związana z żadną jego częścią składową. W wyniku wyborów BNG stała się drugą co do wielkości partią galisyjską. Niezależnie działają radykalne grupy takie jak FPG, AMI (wyłącznie młodzieżowa) czy komunistyczna PL(MLN) – wszystkie one są niepodległościowe, socjalistyczne i rewolucyjne, lecz ich znaczenie w społeczeństwie galisyjskim jest niewielkie.

 

Asturia

Andecha Astur jest lewicowym ruchem nacjonalistycznym w Asturii. Walczy zarówno o samostanowienie i o uznanie języka asturyjskiego za oficjalny, jak i o prawa robotnicze (szczególnie górników). Reprezentację ma tylko na szczeblu rad lokalnych.

 

Aragonia

Szybki rozwój Chunta Aragonesista (Rady Aragońskiej) jest łączony z jej bardziej umiarkowanym wizerunkiem. CHA jest ruchem lewicowym, lecz obecnie jest bardziej umiarkowana niż przed kilku laty. Mimo to może być uważana za ludowy ruch na rzecz samostanowienia. Większość nowych wyborców poprzednio głosowała na centroprawicową partię aragońską PAR.

 

Kantabria

Conceju Naciunaliegu Cantabru (Kantabryjska Rada Nacjonalistyczna) jest ruchem łączącym postulaty społeczne i narodowe. Powstała przed dwoma laty. Ma poparcie 0,5 proc. głosujących.

 

Andaluzja

Nacion Andaluza (Naród Andaluzyjski) jest zwieńczeniem szeregu działań na rzecz utworzenia lewicowego ruchu nacjonalistycznego w Andaluzji. To niewielka grupa, która otrzymała 10.000 głosów w kraju liczącym 8 milionów mieszkańców.

 

Wyspy Kanaryjskie

Będące we władaniu Hiszpanii ale geograficznie stanowiące część Afryki Wyspy Kanaryjskie mają swój silny ruch nacjonalistyczny – Coalicion Canaria (Koalicja Kanaryjska) – ale ma on charakter centroprawicowy. Tym niemniej działa też kilka grup niepodległościowych o lewicowym programie społecznym. Są to przede wszystkim Kanaryjski Kongres Narodowy (CNC) historycznego przywódcy Antonio Cubillo i Frepic-Awaňak utworzony w końcu lat 80.

 

Kastylia

Kilka grup w Kastylii występuje przeciw państwu hiszpańskiemu, które jest w rzeczywistości kastylijskim imperium. Uważają one, że Kastylia również jest uciskana przez Hiszpanię – wytwór kastylijskiej oligarchii. Choć nie wysuwają żądań kulturalnych są rewolucyjnymi nacjonalistami. Bardziej konserwatywną z nich jest Tierra Comunera – Partido Nacionalista Castellano (Ziemia Gminna – Kastylijska Partia Nacjonalistyczna) a bardziej lewicową Kastylijska Jedność Ludowa (UPC). O ile pierwsza rozwija się, o tyle wpływy drugiej są nieznaczne.

 

Jordi Vazquez i Mir

Autor jest redaktorem naczelnym biuletynu „Synergia”, wydawanego przez Youth Center of Studies about European Nations w Barcelonie.

Od autora: Moim zdaniem tylko Katalonia, Baskonia i Galicja to ukształtowane narody (to samo dotyczy Kastylii, ale ten naród ma swoje państwo); w Aragonii i Asturii narody kształtują się w przyśpieszonym tempie, natomiast reszta to „potencjalne (przyszłe) narody”.
Od redakcji: Autor pominął w swym tekście Hiszpańską Socjalistyczną Partię Robotniczą (PSOE) – partię socjaldemokratyczną, którą środowiska współpracujące z „Synergią” określają mianem „nacjonalistycznej lewicy hiszpańskiej”, wsławioną m.in. bezwzględną walką z nacjonalistami baskijskimi. Innym przykładem nacjonalizmu hiszpańskiego o lewicowym programie społecznym był antyfaszystowski (!) odłam Falangi – Falanga Española Autentica, która np. uczestniczyła wraz z komunistami w Światowym Festiwalu Młodzieży na Kubie w  1978 r.

 

zaKORZENIEnie Nr X

Ten wpis opublikowano w kategoriach: Antyimperializm, OPRACOWANIA z tagami: . Dodaj do zakładek ten link.

Komentowanie wyłączono.